امام شناسی ج11

لَمْ تَعْرِفُوهُ فَکِلُوهُ إلَی رَبِّهِ!

 «(باید انسان نظرى به طعام خود کند؛ که ما آب باران را از آسمان فرو ریختیم؛ و سپس زمین را براى رشد نباتات شکافتیم)؛ و آنگاه حبوبات، و انگور، و سبزیجات تر و تازه‌اى که مرتّبا چیده مى‌شوند، و پس از آن دوباره مى‌رویند؛ و درخت زیتون، و درخت خرما، و باغهائى که از درختان أنبوه سرشار شده است، و میوه‌جات، و علف و گیاه بهائم را در آن کاشتیم (تا اینکه براى شما و براى چهارپایانتان متاعى بوده باشد)».¹ 

 پس از قرآئت این آیات عمر گفت: تمام اینهائى که خداوند نام برد، ما آنها را فهمیدیم؛ أمّا أبّ چه معنى دارد؟ و سپس عصائى را که در دست داشت به زمین پَرْت کرد و گفت: دانستن معناى أبّ سوگند به خدا تکلّف است؛ مؤاخذه و تعهّدى بر تو نیست که معناى أبّ را ندانى! 

 شما مردم از کتاب خدا آنچه را که رشاد و هدایتش بیان شده است از آن پیروى کنید؛ و بدان عمل کنید! و آنچه را که نمى‌دانید، و نمى‌شناسید معنى و واقعیّتش را به پروردگارش بسپارید! 

 و حاکم در «مستدرک» فقط به ذکر روایت وارده از عمر در ندانستن معناى أبّ و نهى از تکلّف در قرآن اکتفا کرده؛ و با سند متّصل خود از أنس بن مالک این حدیث را از عمر روایت مى‌کند؛ و پس از آن مى‌گوید: این حدیث بر شرط شیخین صحیح است و آن را تخریج نکرده‌اند.² 

 سیوطى پس از روایت دو حدیث مذکور از أبوبکر و عمر، همچنین روایت مى‌کند از عبد بن حمید، و ابن الأنبارى در «مصاحف»، از أنس که چون عمر آیۀ‌ وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا را قرائت کرد گفت: فَاکِهَة معنایش را دانسته‌ایم؛ أبّ چیست؟