
امام شناسی ج11
جلد یازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اعلمیت امیرالمؤمنین علیهالسلام»، «حدیث باب مدینةالعلم از حیث سند و دلالت» و «قضاوتهای امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم و عرفان خداوندی، از شرائط اولیه رهبری • دین اسلام شرط رهبری را اعلمیّت از جمیع افراد امت میداند • اعلمیت امیرالمؤمنین بر طبق روایات متواتره از پیامبر و اجماع مسلمین بلکه موحدین • بحث مفصل دربارۀ سند و دلالت حدیث «انا مدینة العلم و علیٌّ بابها» • نمونههای متعددی از قضاوتهای شگفتانگیز و حل مسائل مشکل توسط امیرالمؤمنین علیهالسلام • حکومت غاصبان، مانع بهرمندی مردم از سرمایههای الهی • جهالت غاصبان خلافت به معارف دینی و مسائل شرعی • گوشهای از جنایات وهابیها • حذف بخاری و مسلم، فضائل و مناقب امیرالمؤمنین علیهالسلام را از روایات • جهل به مقام والای امیرالمؤمنین علیهالسلام، علّت کنار زدنِ او از خلافت • امیرالمؤمنین، معشوق حقیقی ممکنات در عالم امکان
امام شناسی ج11
195علىّ بن عیسى إرْبِلِیّ در «کشف الغُمَّة» این خبر را از «مناقب» خوارزمى روایت کرده است. و نیز مجلسی آن را دربحار درضمن نهمین طعن از مطاعن عمرقرار داده است.1
ابن شهرآشوب چون این مطلب را بیان مىکند، مىگوید که: أمیرالمؤمنین علیه السّلام به عمر گفتند: هَبْ لَکَ سَبِیلٌ عَلَیْهَا فَهَلْ لَکَ سَبِیلٌ عَلَی مَا فِی بَطْنِهَا وَاللهُ تَعَالَی یَقُولُ: وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى2 «چنین فرض کن که تو را اقتدار و تسلّطى بر این زن هست؛ ولى آیا اقتدار و تسلّطى هم بر جنین و طفلى که در شکم اوست دارى؟! در حالى که خداوند تعالى مىگوید: هیچ آدم گنهکار و باردارى، بار گناه دیگرى را بر دوش نمىکشد» عمر گفت: پس با این زن چه کنم؟!
قَالَ: احْتَطْ عَلَیْهَا حَتَّی تَلِدَ، فَإذَا وَلَدَتْ وَ وَجَدْتَ لِوَلَدِهَا مَنْ یَکْفُلُهُ فَأقِمِ الْحَدَّ عَلَیْهَا! فَلَمَّا وَلَدَتْ مَاتَتْ؛ فَقَالَ عُمَرُ: لَوْ لاَ عَلِیٌّ لَهَلَکَ عُمَرُ.
«امیر المؤمنین علیه السّلام گفتند: او را در مراقبت و محافظت بدار، تا بزاید، و پس از آنکه زائید، و کسى را یافتى که بچّه او را کفالت کند، و از عهدۀ پرورش و شیر و امور او برآید؛ آنگاه حدّ را بر او إجرا کن!
اتّفاقا چون این زن زائید، در هنگام وضع حمل، در سر زائیدن بمرد. و عمر گفت: اگر علىّ نبود عمر هلاک شده بود.»
و إصفهانى در این داستان گوید:
وَ بِرَجْمِ اُخْرَی مُثْقَلٍ فِی بَطْنِهَا *** طِفْلٌ سَوِّیُّ الْخَلْقِ أوْ طِفْلاَنِ ١ نُودُوا ألاَ انْتَظِرُوا فَإنْ کَانَتْ زَنَتْ *** فَجَنِینُهَا فِی الْبَطْنِ لَیْسَ بِزَانِ ٢3 ١ ـ «و قدرت و غزارت علمى علىّ نیز آشکار شد، در وقتى که عُمَر
- «کشف الغمّة»، ص ٣٣. «بحار الأنوار» طبع کمپانی، ج ٨، ص ٢٩٦.
- این آیۀ مبارکه در پنج جا در قرآن کریم وارد است: «آیه ١٦٤ از سورۀ ٦: انعام»، و «آیۀ ١٥ از سورۀ ١٧: إسراء»، و «آیۀ ١٨، از سورۀ ٣٥: فاطر»، و «آیۀ ٧، از سورۀ ٣٩: زمر»، و «آیه ٣٨ از سورۀ ٥٣: و النّجم».
- «مناقب»، طبع سنگى، ص ٤٩٤، ج ١، و این داستان را فضل بن شاذان، در «إیضاح» ص ١٩٢ با تعلیقۀ ارموى آورده است.
