
امام شناسی ج11
جلد یازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اعلمیت امیرالمؤمنین علیهالسلام»، «حدیث باب مدینةالعلم از حیث سند و دلالت» و «قضاوتهای امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم و عرفان خداوندی، از شرائط اولیه رهبری • دین اسلام شرط رهبری را اعلمیّت از جمیع افراد امت میداند • اعلمیت امیرالمؤمنین بر طبق روایات متواتره از پیامبر و اجماع مسلمین بلکه موحدین • بحث مفصل دربارۀ سند و دلالت حدیث «انا مدینة العلم و علیٌّ بابها» • نمونههای متعددی از قضاوتهای شگفتانگیز و حل مسائل مشکل توسط امیرالمؤمنین علیهالسلام • حکومت غاصبان، مانع بهرمندی مردم از سرمایههای الهی • جهالت غاصبان خلافت به معارف دینی و مسائل شرعی • گوشهای از جنایات وهابیها • حذف بخاری و مسلم، فضائل و مناقب امیرالمؤمنین علیهالسلام را از روایات • جهل به مقام والای امیرالمؤمنین علیهالسلام، علّت کنار زدنِ او از خلافت • امیرالمؤمنین، معشوق حقیقی ممکنات در عالم امکان
امام شناسی ج11
100و در لفظ روایت سعید بن جُبَیر از ابن عبّاس آمده است که: یَا عَلِیُّ أنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ أنْتَ بَابُهَا! وَ لَنْ تُؤتَی الْمَدِینَةُ إلاَّ مِنْ قِبَلِ الْبَابِ.
«اى علىّ! من شهر علم هستم، و تو دَرِ آن مىباشى! و هیچگاه در این مدینه نمىتوان داخل شد مگر از جانب دَرَش.»
٣ ـ از جابر بن عبد الله روایت است که گفت: شنیدم از رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم که در روز حُدَیْبِیَّه در حالى که دست علىّ را گرفته بود، مىگفت: هَذَا أمیرُ الْبَرَرَةِ، وَ قَاتِلُ الْفَجَرَةِ، مَنْصُورٌ مَنْ نَصَرَهُ، مَخْذُولٌ مَنْ خَذَلَهُ. و پس از آن صداى خود را بلند کرد و گفت: أنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا؛ فَمَنْ أرَادَ الْمَدِینَةَ فَلْیَأتِ الْبَابَ.
و در لفظ دیگری اینطور است که: أنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا؛ فَمَنْ أرَادَ الْعِلْمَ فَلْیَأتِ الْبَابَ.
و در کتب أحادیث، روایات دیگرى است که علماء أعلام در تألیفات گرانقدر خود آوردهاند؛ و آنها صحّت حدیث أنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ را تثبیت مىکنند. از این قبیل است:
١ ـ أنَا دَارُ الْحِکْمَةِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا.1
«من خانۀ حکمت هستم و على دَرِ آن خانه است.»
٢ ـ أنَا دارُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا.2
«من خانۀ علم هستم و على در آن خانه است.»
٣ ـ أنَا مِیزَانُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ کَفَّتَاهُ.3
- ترمذى در «جامع صحیح» خود ج ٢ ص ٢١٤ و أبونُعیم در «حلیة الأولیاء» ج ١ ص ٦٤ و بغوى در «مصابیح السُّنَّة» ج ٢ ص ٢٧٥ و جماعت دیگرى که تعدادشان از شصت تن متجاوز است از حافظان و إمامان حدیث، این روایت را تخریج کردهاند. (این تعلیقه با شش تعلیقۀ دیگر از «الغدیر» آورده شده است.)
- بغوى در «مصابیح السُّنَّة» همان طور که طبرى در «ذخائر العقبى» ص ٧٧ گوید و جماعت دیگرى این حدیث را تخریج کردهاند.
- دیلمى در «فردوس الأخبار» مسنداً از ابن عبّاس مرفوعاً آورده است و جماعت دیگرى از او متابعت نمودهاند؛ همچون: عجلونى در «کشف الخفاء»، ج ١، ص ٢٠٤ و غیر او که این حدیث را تخریج نمودهاند.
