امام شناسی ج10

وضعیّت خود آن حضرت، که هیچ پیامبر مرسل و فرشتۀ مقرّبی را دسترسی بدان درجه و مقام نیست؛ و نمی‌تواند تخیّل وصول بدان ذِروۀ عُلْیا و سَنام أعلی را در سر خود بپرورد؛ چیزی را فرو گذار ننموده‌اند؛ اگر حقّاً شیعه غیر از این خطبه را نداشت، برای معرّفی و عظمت مکتب او کافی بود. و اگر أهل مدینه در آن زمان به معنی و مغزی و حقیقت آن پی می‌بردند؛ و دست از شیطنت رؤسایشان بر می‌داشتند؛ و با فداکاری و إیثار از جان می‌گذشتند؛ و به دعوت آن حضرت پاسخ مثبت می‌دادند؛ و خلفای جور و اُمراء و حکّام منحرف و متجاوز را بجای خود می‌نشاندند، و إمام خود را بر روی کار می‌آوردند؛ نعمت و برکت و رحمت و عافیت و سعادت از آسمان بر سر آنها می‌بارید؛ و از زمین می‌جوشید؛ و از جوانب اربعه آنها را إحاطه می‌کرد؛ و تاریخ و إسلام و إمامت و رهبری چهرۀ دیگری به خود داشت؛ و مردم خود را بر بهشت برین می‌نگریستند. ولی حیف و صد حیف، که خوی ددمنش انسان بهیمه صفت و ستم پیشه، دوست ندارد از جهنّم بیرون برود؛ و قدم در مرحلۀ حیات جاودانی نهد؛ و آن أعراب کوته نظر به صدّیقه کبری گفتند: آنچه را که تو می‌گوئی راست است و این مقامات برای علی ثابت است ولی بیعت ما با این مرد (أبو بکر) گذشته است؛ و نمی‌توانیم از بیعت خود برگردیم‌¹.

 باری این خطبه را بتمامه مرحوم محمّد بن یعقوب کُلَینی در رَوْضَۀ کافی از محمّد بن علی بن معمر، از محمد بن علی بن عکایۀ تمیمی، از حسین بن نصر فهری، از أبو عمرو أوزاعی، از عمرو بن شمر، از جابر بن یزید روایت کرده است، که او می‌گوید: من وارد شدم بر حضرت امام محمد باقر علیه السّلام و عرض کردم: یَا بْنَ رَسولِ الله‌! اختلاف شیعه در آراء و مذاهبشان، دل مرا به درد آورده، و محترق نموده است!

 حضرت فرمودند: آیا دوست نمی‌داری که من تو را بر حقیقت اختلافشان مطّلع سازم که از کجا با هم مختلف شدند؛ و به چه علّت متفرق گشتند؟! عرض کردم: آری یا بن رسول الله! حضرت فرمود: تو در مقام اختلاف نباش چون در آنها