امام شناسی ج10

از اسارت رها و آزاد کردن؛ زیرا می‌گوید: مَا کَانَ لِنَبِیٍّ أنْ یَکُونَ لَهُ أسْرَی‌. و در هیچ آیه و روایتی وارد نشده است که پیغمبر اُمَّت خود را أمر به أسیر گرفتن نموده باشد؛ بلکه روایات وارده دلالت دارند بر آنکه چون پیغمبر أمر به کشتن بعضی از أسیران غزوه بدر نمودند؛ أصحاب از این معنی ترسیدند که پیغمبر همۀ آنها را بکشد. فلهذا در باب أخذ فدیه با پیامبر سخن گفته؛ و در این أمر إصرار ورزیدند و گفتند که: با فدائی که می‌گیریم، لشکر خود را مجهّز کرده و بر دشمنان دین غلبه و تقویت و سیطره پیدا می‌کنیم؛ و این أمر فدیه را خداوند ردّ کرد؛ و آن را عَرَض حیات دنیا شمرد؛ و گرفتن اسیر را که با فدیه او را آزاد کنند جایز نشمرد؛ و فرمود: باید پیغمبر فقطّ با ریختن خون مشرکان زمین را رنگین سازد. و این بهترین شواهدی است که عتاب مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أنْ يَكُونَ لَهُ أسْرَي‌، متوجّه خصوص مؤمنین است بدون اینکه دربارۀ خصوص رسول خدا باشد؛ و بدون اینکه رسول خدا نیز شریک با مؤمنین در این مؤاخذه و عتاب باشد؛ و أکثر روایاتی که در این باره وارد شده است ساختگی است و یا دستخورده.

 و علاوه بر این، اگر مؤاخذه اختصاص به رسول خدا داشته باشد و یا آنکه شامل آن حضرت و غیر او باشد؛ دیگر چه معنائی برای گناه و ذَنْب به معنای لغوی آن که تقویت مصلحت است می‌توان نمود؛ و چگونه می‌توان حمل بر معصیت صغیره و خطای قابل غفران کرد؟ زیرا در ذیل این مؤاخذه می‌گوید: لَوْ لا كِتَابٌ مِنَ اللهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ‌ «اگر حکم أزلی خداوندی پیشی نداشت؛ در آن فدیه‌ای که گرفتید عذاب عظیمی به شما می‌رسید» و هیچ عاقلی تردید نمی‌کند که این‌گونه تهدید به عذاب عظیم واقع نمی‌شود مگر در صورتی که دربارۀ امری بوده باشد که گناه و معصیت کبیره‌ای باشد؛ نه ترکِ أولی و یا گناه و خطای کوچک قابل عفو و إغماض.

 و این معنی أیضاً از شواهدی است که می‌رساند عِتابِ در آیه متوجّه به غیر رسول الله است.

 و بالجمله از مطالب مشروحۀ ما ظاهر است که دربارۀ رسول خدا هیچ ذَنْب و