امام شناسی ج10

گفته است: این قبیل اجازه‌ها از رسول خدا، از روی اجتهاد خود آن حضرت بوده است؛ در مواردی که وَحْی از جانب خداوند در این موارد بخصوصها نبوده است. و این قبیل اجتهاد جائز است؛ و از پیامبران واقع می‌شده است. و در این موارد، پیامبران معصوم از خطا نیستند؛ و آن عصمتی که همه اتّفاق دارند که باید در پیغمبران بوده باشد، خصوص عصمتی است که در مقام بیان وحی خداوندی و عمل به آن می‌باشد؛ زیرا محال است که رسول خدا دروغ بگوید و یا در آنچه از طرف پروردگارش به او تبلیغ شده است؛ خطا کند؛ و یا در عمل مخالفت آن را بنماید.

 و از همین قبیل خطاء در اجتهاد بوده است آنچه را که در سورۀ انفال آمده است که: خداوند در گرفتن فدا از أسیران غزوۀ بَدْر، رسول خدا را مؤاخذه کرد؛ آنجا که گوید:

 ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْري‌ حَتَّي يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَ اللهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ وَ اللهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ـ لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ‌.¹ 

 «برای هیچ پیغمبری چنین حقّی نیست که از برای او اسیرانی بوده باشد؛ او باید به جنگ و کارزار إدامه دهد؛ تا زمین را از خون مشرکان و پلیدان آغشته کند و او باید خون بسیار بر زمین بریزد. پس شما إی مؤمنین از أصحاب رسول ما، به طمع متاع موقّت و زودگذر دنیا، دنیا را می‌خواهید و خداوند برای شما نعمت همیشگی و جاودانی آخرت را می‌خواهد، و خداوند عزیز و حکیم است (کارش از روی استقلال و عزّت و از روی حکمت است) و اگر حکم أزلی خدا در کتاب تقدیر قبلا جاری نشده بود؛ هر آینه در آن فدیه‌ای که از اسیران گرفته؛ و آنان را آزاد نموده‌اید؛ به شما عذاب عظیمی می‌رسید!»

پیغمبر خطا نمی‌کند؛ و اجتهاد او عین صواب است‌

 و این گفتار سخنگو همانند گفتار دیگرش مخدوش و قابل قبول نیست؛ زیرا در این آیه آنچه مورد مؤاخذه است أسیر گرفتن است؛ نه فدا از اسیر گرفتن و او را