امام شناسی ج9

اینكه خداوند عزّ و جلّ، شخص أفضل از خلق خود را مى‌شناخته است، و لیكن غیر أفضل یعنى مفضول در نزد خدا محبوب‌تر از أفضل بوده است؟ و یا اینكه مى‌گوید: خداوند عزّ و جلّ، أفضل و غیر أفضل را نمى‌شناخته است؟

 إسحق مى‌گوید: من باز در پاسخ درنگ كردم. مأمون گفت: اى إسحق! تو هیچ یك از سه احتمال را نمى‌توانى اختیار كنى! زیرا هر كدام از آنها را اختیار كنى، من تو را توبه مى‌دهم (به جهت ملازمۀ كفرى كه پدید مى‌آید). و اگر براى این حدیث در صورت فرض غیر أفضلیّت على تأویلى غیر از این وجهى كه ذكر كردم به نظر تو مى‌رسد، بیان كن!

 من گفتم: نمى‌دانم، و لیكن أبو بكر هم داراى فضیلت است!

 گفت: آرى اگر براى او فضلى نبود، گفته نمى‌شد، على أفضل از اوست، حال بگو ببینم آن فضیلتى كه الآن براى أبو بكر قصد كرده‌اى كدام است؟!

استدلال مأمون بر اینكه مصاحبت در غار موجب فضیلت نیست‌

 گفتم: گفتار خداوند عزّ و جلّ: ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللهَ مَعَنا.¹ 

 «دوّمى از دو نفر در آن وقتى كه آن دو در غار بودند در آن وقتى كه پیغمبر به مصاحب خود مى‌گفت: اندوهگین مباش! خداوند با ماست!»

 در این آیه خداوند به أبو بكر نسبت صحبت یعنى مصاحبت و همنشینى با رسول خدا را داده است.

 مأمون گفت: اى أبا‌إسحق! من تحمیل راه دشوار و سخت را در طریق تو، بر تو نمى‌كنم، من چنین یافته‌ام كه خداوند تعالى نسبت صحبت و همنشینى شخص كافرى را مى‌دهد با كسى كه او را پسندیده و اختیار كرده است، و از أفعال او راضى بوده است، و آن گفتار خداست:

 قالَ لَهُ صاحِبُهُ وَ هُوَ يُحاوِرُهُ أَ كَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلًا ـ لكِنَّا هُوَ اللهُ رَبِّي وَ لا أُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَدًا.²