امام شناسی ج9

خطبۀ ابوالهیثم ابن تیهان در علت حسد قریش با أمیرالمؤمنین علیه السّلام‌

 او در مدح أبوالْهَیْثَم بْن التَّیهان‌¹ گوید: او أوّلین كسى است كه با رسول خدا صلّى الله علیه و آله در ابتداء أمر نبوتش بیعت كرده است. و پس از آن با إسناد خود از أبو الهیثم بن تیّهان روایت كرده است كه: إنَّهَ قَامَ خَطیبًا بَیْنَ یَدَیْ أمِیرِالْمُؤْمِنینَ عَلِیِّ بْنِ أبیطَالِبٍ فَقَالَ: إنَّ حَسَدَ قُرَیْشٍ إیَّاکَ عَلَی وَجْهَیْنِ:

 أمَّا خِیَارُهُمْ فَتَمَنَّوْا أنْ یَکُونُوا مِثْلَکَ مُنَافَسَةً فِی الْمَلاَءِ وَ ارْتِفاعِ الدَّرَجَةِ.

 وَ أمَّا شِرَارُهُمْ فَحَسَدُوا حَسَدًا أثْقَلَ الْقُلُوبَ وَ أحْبَطَ الأعْمَالَ. وَ ذَلِکَ أنَّهُمْ رَأَوْا عَلَیْکَ نِعْمَةً قَدَّمَهَا إلَیْکَ الْحَظُّ وَ أخَّرَهُمْ عَنْهَا الْحِرْمَانُ فَلَمْ یَرْضَوْا أنْ یَلْحَقُوا حَتَّی طَلَبُوا أنْ یَسْبِقُوکَ فَبَعُدَتْ وَاللهِ عَلَیْهِمُ الْغَایَةُ وَسَقَطَ الْمِضْمَارُ.

 فَلَمَّا تَقَدَّمْتَهُمْ بِالسَّبْقِ وَ عَجَزُوا عَنِ اللِّحَاقِ بَلَغُوا مِنْکَ مَا رَأَیْتَ، وَ کُنْتَ وَاللهِ أحَقَّ قُرَیْشٍ بِشُکْرِ قُرَیْشٍ، نَصَرْتَ نَبِیَّهُمْ حَیًّا وَ قَضَیْتَ عَنْهُ الْحُقُوقَ مَیْتًا.

 وَاللهِ مَا بَغْیُهُمْ إلّاَ عَلَی أنْفُسِهِمْ وَ لاَ نَکَثُوا إلّاَ بَیْعَةَ اللهِ، یَدُاللهِ فَوْقَ أیْدِیهِمْ فیهَا. وَ نَحْنُ مَعَاشِرَالأنْصَارِ أیْدِینَا وَ ألْسِنَتُنَا مَعَکَ! فَأیْدِینَا عَلَی مَنْ شَهِدَ وَألْسِنَتُنَا عَلَی مَنْ غَابَ.

 «أبوالْهَیْثَم بن التَّیهان در برابر أمیرالمُؤمِنین علی بن أبیطالب به خواندن خطبه بپاخاست و گفت: حَسَد قریش با تو بر دو قسم است:

 أمّا خوبان آنها آرزو مى‌كردند كه همانند تو باشند، به جهت مباهات و مفاخرتى كه در بین مردم پیدا كنند و درجه و مقام رفیعى بیابند. و أما بَدان آنها بر تو حسد ورزیدند، بگونه‌اى كه دل‌ها را سخت و سنگین كرد، و أعمال را حبط و نابود ساخت، به علت اینكه دیدند نعمت‌هایى در تو وجود دارد، كه كامیابى و بهره‌بردارى و حظّ وافرْ آنها را به سوى تو پیش آورده است، و حرمان و خُسْران و زیان، آنها را از ایشان دور ساخته است. و بنابراین راضى نشدند و اكتفا ننمودند به آنكه به تو برسند و ملحق گردند، تا اینكه خواستند بر تو پیشى گیرند و مقدّم‌