امام شناسی ج9

 جواب آنست که او در أبْطَح مکّه کشته نشد چون أبْطَح مکّه در مشرق مکّه است که او را وادی مُحَصَّب گویند و قریب به مِنَی است. بلکه او را با جمیع خاندان او و همراهان او، در وادی فَخ، هَادِی عَبّاسِیّ (نوادۀ منصور دوانیقی) از دم تیغ گذرانید، فلهذا او را شهید فخ گویند.

 و وادی فخّ بین تَنْعیم و مکّه، در یکفرسخی شمالی مکّه واقع است.

 همچنانکه حضرت سیّدالشهدا، حسین بن علی بن أبیطالب را شهید طَفّ نامند.

 از همۀ اینها گذشته، آنچه حَلَبی در سیرۀ خود، و شیخ محمّد صدرالعالم در «معارج العلی» و سبط ابن جوزیّ در «تذکره» آورده‌اند، لفظ أبْطَح نیامده است بلکه چنین آورده‌اند که سائل در مسجد به نزد رسول خدا آمد. و مراد مسجد مدینه است. و حَلَبی تصریح نموده است که در مدینه بوده است و علیهذا إنَّ الإشکالَ یَرْتَفِعُ بِحَذَا فیرِه.

 إشكال سوّم: سورۀ معارج: سَألَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ از سوره‌هاى مكّى است، كه قبل از هجرت باتّفاق أهل علم در مكّه نازل شده است. و بنابراین قبل از واقعه غدیر خمّ به مدّت ده سال، و یا بیشتر نازل شده است. چگونه إمكان دارد بعد از آن واقعه نازل شده باشد؟! 

 جواب از چند جهت است: أوّل آنكه اگر یكایك از آیات این سوره باتّفاق همه علماء مكّى باشد، باید روایت را حمل نمود كه تكرار نزول شده است، و یا آنكه به مناسبت واقعه جبرائیل، و یا خود حضرت رسول اكرم صلّى الله علیه و آله آن را مكرّراً تلاوت نموده‌اند.

 و آیاتى كه بر پیامبر أكرم دو بار نازل شده است، بسیار است، كه به جهتى از جهات مهم، چون تذكیر و موعظه، و اهتمام به مفاد و موقعیّت آیه، و یا اقتضاء نمودن در دو مورد، دو بار نازل شده است.

 تقریباً اتّفاق علمآءِ شیعه و سنّی است که سورۀ فَاتِحَةُ الْکِتَاب دو مرتبه نازل شده است، یک مرتبه در مکّه در هنگامیکه نماز واجب شد، و یک مرتبه در مدینه، در هنگامیکه قبله، از بیت المقدس به بیت الحرام تحویل یافت، و به همین