امام شناسی ج8

كردند، خداوند هم به پاداش كفران، لباس گرسنگى و خوف را در بر ایشان كرده و طعم آن را به آنها چشانید.»

 و بنا بر آنچه گفته شد آیه: ﴿الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ﴾، تا جمله‌ ﴿وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً﴾، إعلام مى‌كند كه: مسلمانان از جهت كفّار در امن و امنیت هستند و از خطر متوجّه از ناحیه آنها مصون مى‌باشند. و هیچگونه راهى از فساد و هلاكت از سوى كفّار به سوى مسلمانان باز نخواهد شد مگر راهى كه از سوى خود مسلمانان باز شود. و این راه بواسطه كفران نعمتى است كه به این نعمت تامّه نمایند و این دین كامل را رها كنند. و در این صورت خداوند نعمتش را از آنان مى‌گیرد و نعمت را به نقمت مبدّل مى‌سازد؛ و لباس خوف و گرسنگى و پریشانى و ذلّت را پیوسته در بر آنها مى‌كند.

 آرى مسلمانان چنین كردند و خداوند هم چنان كرد. تغییر روش دادند، و خداوند تغییر نعمت داد. و اگر كسى بخواهد در مقدار صدق این آیه و مقدار پیشگوئى و إخبار به غیب آن كه از جمله‌ ﴿فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ﴾‌ به دست مى‌آید مطّلع شود، كیفیت انحطاط عالم إسلام و مسلمین را در امروز بنگرد و سپس به عقب برگردد و تاریخ را ورق زند و با تحلیل حوادث یكى پس از دیگرى به قهقرى برود تا به اصول قضایا و ریشه‌هاى آن بعد از رحلت رسول خدا برسد

فرق معناى كمال و تمام در كمال دین و تمام نعمت‌

 و چون مراد و مقصود از یوْم را دانستیم اینك باید معناى كمال و تمام را بدانیم. راغب اصفهانى در «مفردات القرآن» گوید: کمَالُ الشّى‌ءٍ حُصُولُ مَا هُوَ الغَرَضُ مِنْهُ ـ انتهى.

 «كمال چیز، حاصل شدن آن چیزى است كه غرض و منظور از آن چیز است‌»

 وَ تَمَامُ الشّى‌ءِ انّتَهَاؤُهُ إلَى حَدٍ لا یحْتَاجُ إلَى شَى‌ءٍ خَارجٍ عَنْهُ. وَ النَّاقِصُ مَا یحْتَاجُ إلَى شَى‌ءٍ خَارجٍ عَنْهُ‌ ـ انتهى.

 «و تمام چیز، منتهى شدن آنست به حدّى كه نیازمند به چیزى خارج از خود نباشد. و ناقص، آن چیزى است كه محتاج به چیزى خارج از خود باشد.»

 و براى توضیح این معنى مى‌گوئیم: آثار اشیاء بر دو قسم است: یك قسم آثارى است كه مترتّب بر شئ مى‌شود وقتى تمام اجزاء آن موجود باشد بطورى كه اگر یكى از اجزاء مفقود باشد و یا یكى از شرائط نباشد آن اثر مترتّب بر آن چیز