امام شناسی ج8

این مى‌شود كه: موجبى براى ترس شما بعد از یأس كافران كه شما از ناحیه ایشان در معرض خطر بودید، نیست؛ زیرا معلوم است كه انسان كافر بعد از یأس تمام از حصول امرى، اهتمام بر آن نمى‌تواند داشته باشد و كوشش و سعى در امرى كه مى‌داند به آن نمى‌رسد غلط است. پس اى مسلمانان شما از ناحیه كفّار در امن مى‌باشید، و بنابراین دیگر سزاوار نیست از آنها بترسید! پس از آنها در دینتان مترسید و از من بترسید!

 و به مقتضاى سیاق و مقابله‌ ﴿فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ‌﴾ (از آنها مترسید و از من بترسید!) به دست مى‌آید كه: باید از من بترسید در آن چیزى كه مى‌بایست از كافران مى‌ترسیدید، در صورت عدم یأس ایشان. و آن عبارت بود از دین و بیرون رفتن آن از دست شما؛ و این یك نوع خشیت خاصّى است.

 یعنى حالا باید از من بترسید در دین و انتزاع آن از دست شما. و این جمله نوعى از تهدید است براى مخاطبین، فلهذا این آیه را حمل بر امتنان ننمودیم.

 و شاهد بر این گفتار آنست كه: خشیت و ترس از خداوند بر هر تقدیر لازم است و اختصاص به موقعى خاصّ و یا در شرائط مخصوصى ندارد. و اگر خشیت خاصّ در مورد مخصوص در نظر نبود وجهى براى اضراب از ﴿فَلا تَخْشَوْهُمْ﴾‌ به‌ ﴿وَ اخْشَوْنِ‌﴾ به نظر نمى‌رسید. پس این آیه نظر به خشیت خاصّ غیر از خشیت عامّى كه براى مؤمن بر هر تقدیر واجب است و در جمیع أحوال لازم است نوعى تحذیر و تهدید را مى‌رساند. حال باید دید كه خصوصیت این خشیت چیست؟ و سبب ایجاب این خَشیت و أمر به آن در آیه شریفه كدام است؟

 شكّى نیست كه این دو فقره از آیه: یعنى فقره‌ ﴿الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ‌﴾ و فقره‌ ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي﴾‌ در آیه شریفه با هم مرتبط بوده و براى بیان مقصد و غرض واحدى وارد شده‌اند، همانطور كه اشاره كردیم. پس بنابراین آن دینى كه خداوند در آن روز تكمیل نمود، و نعمتى كه در آن روز تمام كرد ـ و این دو در حقیقت أمر واحدى هستند ـ همان چیزى است كه كفّار در آن طمع داشتند و مؤمنین، از كفّار درباره همان چیز مى‌ترسیدند، ولیكن خداوند كفّار را مأیوس كرد از تعدّى و تجاوز به آن، و آن را براى مؤمنین كامل و تمام كرد، و ایشان را نهى فرمود از آنكه درباره آن از كفّار بترسند.