امام شناسی ج8
جلد هشتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش سوم از موضوع غدیر: تفسیر آیۀ اکمال» و «مسئله غصب خلافت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. همترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ اکمال : الیوم اکملتُ لَکُم دِینَکم • روایات اَعلام شیعه و بزرگانی از عامه درباره نزول آیۀ اکمال دین • مراد از نعمت، ولایت است • تهنیت عمر و ابوبکر و اقرار به ولایتِ علیبنابیطالب علیهالسلام • وجوه مختلف بطلان رأیگیری در سقیفه • امیرالمؤمنین لقب خاص علیبنابیطالب است • امیرالمؤمنین همچون رسول خدا عاشق هدایت مردم بود • لفظ روحانی و روحانیت در اسلام نیست و از اصطلاحات نصاریٰ است • امیرالمؤمنین علیهالسلام میزان سنجش نیکیها و زشتیها است • روایات وارده درباره اینکه مردم با ولایت امتحان میشوند
مرتب سازی:
امام شناسی ج8
64وقوع آن در این موقع موجب تغییر معناى آن نخواهد شد.
عبد بن حمید از شَعْبى تخریج كرده است كه: این آیه بر رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله و سلّم در عرفه نازل شد: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ﴾ ـ و هر وقت كه آیهاى براى پیامبر شگفت انگیز و زیبا بود آن را در صدر سوره قرار مىداد ـ و جبرائیل به او تعلیم مىكرد كه چگونه اعمال حجّ را بجاى آورد.1
و علیهذا ممكن است این آیه را مؤلّفین قرآن بعد از پیامبر در اینجا قرار داده باشند، بالأخصّ كه روایات وارده در نزول آیه ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ﴾ از طریق عامّه در روز عرفه همان طور كه گفتیم منتهى مىشود به عُمَر و معاویه2 و سَمُرَة بن جُندب و على بن أبىطالب. و حال معاویه و سمرة بن جُندب معلوم است. و نسبت رُوات این روایت را به على بن أبىطالب براى گم كردن جاى پا و زدن نعل وارونه است. صلّى اللَه علیك یا أَبَا الحَسن و رحمة اللَه و بركاته.
قصیده ملا على خوئى در وصف أمیرالمؤمنین علیه السّلام
چقدر مناسب است در پایان این بحث منتخبى از أبیات قصیده شیواى حكیم عالیقدر، ملّا على خوئى آذربایجانى را كه در وصف مولى أمیرالمؤمنین علیه السّلام بر طریقه و مشرب اهل حكمت سروده است بیاوریم:
ها عَلِى بَشَرُّ کیفُ بَشَرْ *** رَبُّهُ فِیهِ تَجَلَّى وَ ظَهَرْ ١ مَا هُوَ اللهُ وَ لَکنْ مَثَلًا *** مَعَهُ اللهُ کنَارٍ وَ حَجَرْ ٢ عَلَّة الکوْنِ وَ لَوْلاه لَمَا *** کانَ لِلْعَالَمِ عَینٌ وَ أثَر ٣ وَ لَهُ أبْدِعَ مَا تَعْقِلُهُ *** مِنْ عَقُولٍ وَ نُفُوسٍ وَ صُوَرْ ٤ فَلَک فِى فَلَک فِیهِ نُجُومْ *** صَدَفٌ فِى صَدَفٍ فِیهِ دُرَرْ ٥ جِنسُ الأجناس عَلِى وَ بَنُوهُ *** نَوْعٌ الانواعِ إلى الحَادِى عَشَرْ ٦ کلُّ مَن مَاتَ وَ لَمْ یعْرِفُهُمُ *** مَوْتُهُ مَوتُ حِمَارٍ وَ بَقَرْ ٧ لَیسَ مَنْ أذْنَبَ یوماً بِإمَامْ *** کیفَ مَن أشرَک دَهْراً وَ کفَرْ ٨ قَوْسُهُ قَوْسُ نُزُولِ وَ عُرُوجْ *** سَهْمُهُ سَهْمُ قَضَاءِ وَ قَدَرْ ٩ أیهَا الخَصْمُ تَذَکرْ سَنَداً *** مَتْنُهُ صَحَّ بِنَصِّ وَ خَبَرْ ١٠ إذ أتَى أحْمَدُ فِى خُمِّ غَدِیرْ *** بِعَلِى وَ عَلَى الرَّحْلِ نَبَرْ ١١ - «الدُّرُّ المنثور» ج ٢، ص ٢٥٨.
- همان.