امام شناسی ج8

اعمالشان مشهود است مطابق با همان دین و اسلام واقعى است كه در نزد خداوند تشریع شده است.

 و علیهذا مراد از اكمال دین آنها كه عند اللَه پسندیده باشد همان تكمیل حقایق دینى تشریع شده در نزد خداوند است كه در قالب تشریع ریخته و همه را نازل كرده تا در قلوب ایشان متمكن گردد و بتوانند خداوند را بعد از یأس كفّار از دستبرد به دینشان عبادت كنند.

 و این همان معنائى است كه گفتیم: معناى اكمال دین، كمال آن از جهت تشریع فرائض است، و بعد از نزول آیه، دیگر فریضه‌اى نیست، نه تخلیص اعمال مسلمین و بالأخصّ حجّ آنها از اعمال مشركین و حجّ ایشان بطورى كه عمل‌ها با هم اختلاط نپذیرد. و به عبارت ساده: معناى كمال دین سیر تكاملى آن و بالا رفتن آن به أعلى مدارج و معارج ترقّى از جهت تشریع احكام و كشف معارف حقّه حقیقیه است. و در اینصورت نقصان بعد از زیادى معنى ندارد.¹

وقوع آیه اكمال دین در بین آیات محرمات طعام عجیب است‌

 بحثى كه در اینجا در تفسیر آیه كریمه‌ ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ، وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي، وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً﴾ نمودیم، فشرده و جوهره مطالب نفیس و ارزشمند استاد گرامى ما: حضرت آیه اللَه علّامه طباطبائى ـ قدس اللَه تربته الزَّكیة ـ مى‌باشد كه در دروس تفسیرى و در كتاب «المیزان فى تفسیر القرآن»² بیان فرموده‌اند.

 مطلبى كه در آیه‌ ﴿الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ﴾‌ و ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ‌﴾ تا جمله‌ ﴿وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً﴾ مورد تعجّب است محلّ و جاى این آیه است كه با آنچه در تفسیر این كریمه شریفه مفصّلًا بیان شد، و دلالت آن بر ولایت در سرحدّ وضوح رسید، چگونه این آیه در وسط آیه مُحرَّمات أكل، و بین جمله مستثنى منه و جمله استثنائیه واقع شده است. چون صدر آیه چنین است. ﴿حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ‌