امام شناسی ج8

إظهار إسلام راستین را براى طوائف و أجیال جیلًا بعد جیل، تا روز قیامت را ندارد و این مكتب علمى نیاز به وقت طویل و جهاد عظیم دارد. فلهذا با مجاهده نفس و كوشش خستگى ناپذیر، در شب و روز، در مدّت سى سال از پا ننشست. و این آئین را به خوبى نشان داد و روح پیامبر و على و ولایت را زنده كرد. فلهذا مكتب تشیع به مكتب جَعْفرى مرسوم شد، گرچه تمام إمامان علیهم السّلام پاسدار همین آئین بودند ولى موقعیت علمى بالأخصّ در آن وقتى كه علماء و فضلاء از أدیان و مذاهب و حكماء و متكلّمان و فیلسوفان از هر مذهب و دسته‌اى بر نشر آثار خود آزادانه اهتمام داشتند، این قرعه إلهیه به نام نامى آن حضرت زده شد و با تشكیل مدرس علمى در مدینه و عراق و تربیت و بحث و استدلال و برهان با چندین هزار نفر شاگرد و محدّث و مفسّر و خطیب و حكیم، حضرت بیان كرد آنچه را باید بیان كند و پرده برداشت از آنچه باید بردارد، بطورى كه دشمن و دوست و مخالف و مؤالف به سرشار بودن علم و كمال تقوى و إعراض از زینتهاى دنیا و علوّ فكر و قداست رأى و همّت عالى و مكتب والاى آن حضرت إقرار و اعتراف نمودند.

 إمام أبو الفتح محمّد شهرستانى متوفّى در سنه ٤٥٨ هجرى با آنكه شیعه نیست و از عامّه مى‌باشد و به شیعه نیز طعن‌هائى مى‌زند، درباره آن حضرت مى‌گوید: أبُو عَبْداللهِ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّادِقُ، ذُو عِلْمٍ عَزیزٍ فى الدِّینِ، وَ أَدَبٍ كامِلٍ فِى الحِكمَة، وَ زُهْدٍ بَالِغٍ فِى الدُّنیا، وَ وَرَعٍ تَامٍّ عَنِ الشَّهَوَاتِ. وَ قَدْ أَقَامَ بِالْمَدِینَة مُدَّة یقِیدُ الشِّیعَة الْمُنْتَمِینَ إلَیهِ، وَ یفِیضُ عَلَى الْمُوَالِینَ لَهُ أسْرَارَ الْعُلُومِ، ثُمَّ دَخَلَ الْعِرَاقَ وَ أَقَامَ بِهَا مُدَّة مَا تَعَرَّضَ لِلْامَامَة قَطُّ وَ لا نَازَعَ أحَداً فِى الخِلَافَة؛ وَ مَنْ غَرِقَ فِى بَحْرِ الْمَعْرِفَة لَمْ یطْمَعُ فِى شَطِّ، وَ مَن تَعلَّى إلَى ذِرْوَة الحَقِیقَة لَمْ یخَفْ مِن حَطِّ. و قِیلَ: مَنْ أَنِسَ بِاللَهِ تَوَحَّشَ عَنِ النَّاسِ، وَ مَنِ اسْتَأنَسَ بِغَیرِ اللَهِ نَهَبَهُ الْوَسْوَاسُ.¹

 «أبو عبداللَه جعفر بن محمّد صادق، داراى علمى است كثیر و فراوان در امور دین، و دانش و درایتى است كامل در حكمت، و زهد بلند مرتبه در أمر دنیا، و ورع و خوددارى تامّ و تمام از شهوات. مدّتى در مدینه إقامت كرد و شیعیان و منتسبین به‌