امام شناسی ج8
جلد هشتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش سوم از موضوع غدیر: تفسیر آیۀ اکمال» و «مسئله غصب خلافت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. همترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ اکمال : الیوم اکملتُ لَکُم دِینَکم • روایات اَعلام شیعه و بزرگانی از عامه درباره نزول آیۀ اکمال دین • مراد از نعمت، ولایت است • تهنیت عمر و ابوبکر و اقرار به ولایتِ علیبنابیطالب علیهالسلام • وجوه مختلف بطلان رأیگیری در سقیفه • امیرالمؤمنین لقب خاص علیبنابیطالب است • امیرالمؤمنین همچون رسول خدا عاشق هدایت مردم بود • لفظ روحانی و روحانیت در اسلام نیست و از اصطلاحات نصاریٰ است • امیرالمؤمنین علیهالسلام میزان سنجش نیکیها و زشتیها است • روایات وارده درباره اینکه مردم با ولایت امتحان میشوند
مرتب سازی:
امام شناسی ج8
249یا رسالهاى را از شخصى كه مؤلّف آنست و بزرگان و أهل خبره از فنّ رجال و تراجم و كتاب شناسى آنرا از او مىدانند و مطالب آن را در طىِّ طُول زمان از زمان مؤلّف تا به حال در كتب خود نقل كردهاند إنكار كرد.
از جمله كسانى كه كتاب «سرّ العالَمین» را از غزّالى دانستهاند ذَهَبى در «میزان الاعتدال»،1 و ابْن حَجَر عَسْقَلانى در «لسان المیزان»،2 وَ سِبْط ابْن جَوْزى در «تَذْكِرَهُ خَوَاصّ الْامّة»3 و جُرجى زَیدان در «آداب اللُّغة الْعَرَبیة»،4 و مُلَّا مُحْسن فیض كاشانى در «المحَجَّة الْبَیضْاء»،5 و علّامه محمّد باقر مَجلسى در «بحار الأنوار»6، و عَلا مّة عبد الحُسَین أمینى در «الْغَدیر»7، و در مقدمه كتاب «سِرّ العالمَین» طبع نجف، طباطبائى حسنى8 گوید: از كسانى كه كتاب «سرّ العالَمین» را به غزّالى نسبت دادهاند: «قاضى نور اللَه تُسْتَرى در «مَجالِسُ الْمُؤمنین»، و شیخ علىّ بن عَبْدالعالى كَرَكى محقّق ثانى فیما نقل عنه، وَ مَوْلَى مُحسن فَیض صَاحِبُ «الْوافى» و طُرَیحى در «مَجمع البَحْرَین» است. و علّا مة طهرانى گوید: در «تاج العروس» و «الْإتحاف فى شرح الإحیآء» نیز آن را به غزّالى نسبت دادهاند.9
- ج ١، ص ٥٠٠، قال أبو حامد الغزّالى فى کتاب «سرّ العالمين»: شاهدت قصّة الحسن بن صبّاح ـ الخ.
- ص ٢١٥، و قال أبو حامد الغزّالى فى کتاب «سرّ العالمين» ـ الخ.
- ص ٣٦ و ذکر أبو حامد الغزّالى فى کتاب «سرّ العالمين و کشف ما فى الدارين» ـ الخ.
- ج ٣، ص ٩٨ از جمله کتابهاى غزّالى ـ ١٠ «سرّ العالمين و کشف ما فى الدارين» يبحث فى نظام الحکومات ـ منه نسخه خطية فى الکمتبة الخديوية و نسخه فى مکتبة برلين.
- ج ١، ص ١، ان أبا حامد کان حين تصنيف الإحيآء عامى المذهب و لم تشبّع بعد؛ و انّما رزقه الله هذه السعادة فى أواخر عمره، کما أظهره فى کتابه المسمّى بسرّ العالَمين و شهد به ابن الجوزىّ الحنبلىّ.
- طبع کمپانى ج ٩، ص ٢٣٦: و النعم ما قال الغزّالى فى «کتاب سرّ العالمين».
- ج ١، ص ٣٩١ پاورقى: لا شک فى نسبة الکتاب إلى الغزّالى فقد نصّ عليه الذهبى فى سميران الاعتدال» فى ترجمة الحسن بن صبّاح الإسماعيلى و ينقل عنه قصّته؛ و صرّح بها سبط ابن الجوزى فى التذکذرة ص ٣٦ و شطراً من الکلام المذکور.
- سيد محمّد صادق بحرالعلوم.
- «الذريعة» ج ١٢، ص ١٦٨. و نيز در همين صفحه آورده است که کتاب «سرّ العالَمين» ديگرى نيز هست، در حقيقت دنيا و عقبى، للشيخ الفقيه المفسّر نعمت الله بن يحيى ديلى شاگرد شيخ بهائى، و در «رياض العلمآء» گويد: اسم اين کتاب را از «سرّ العالمين» تأليف غزّالى اخد کرده است.