
امام شناسی ج8
جلد هشتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش سوم از موضوع غدیر: تفسیر آیۀ اکمال» و «مسئله غصب خلافت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. همترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ اکمال : الیوم اکملتُ لَکُم دِینَکم • روایات اَعلام شیعه و بزرگانی از عامه درباره نزول آیۀ اکمال دین • مراد از نعمت، ولایت است • تهنیت عمر و ابوبکر و اقرار به ولایتِ علیبنابیطالب علیهالسلام • وجوه مختلف بطلان رأیگیری در سقیفه • امیرالمؤمنین لقب خاص علیبنابیطالب است • امیرالمؤمنین همچون رسول خدا عاشق هدایت مردم بود • لفظ روحانی و روحانیت در اسلام نیست و از اصطلاحات نصاریٰ است • امیرالمؤمنین علیهالسلام میزان سنجش نیکیها و زشتیها است • روایات وارده درباره اینکه مردم با ولایت امتحان میشوند
امام شناسی ج8
22آنگاه گوید: و ابن مَرْدویه از طریق أبو هارون عَبْدى، از أبو سعید خدرى روایت كرده است كه: این آیه بر رسول خدا صلّى اللَه علیه (و آله) و سلّم در روز غدیر خمّ نازل شد در هنگامى كه درباره على گفت: مَنْ کنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ. و سپس آنرا از أبو هُرَیره روایت كرده است. و در این حدیث أبو هُرَیره وارد است كه آن روز هجدهم از شهر ذى حَجّة بوده است، یعنى در مراجعت آن حضرت از حِجّة الوَدَاع.1
و ابن كثیر در تاریخ خود نیز آورده است كه: ضمرة، از ابن شَوْذَب، از مطر وَرَّاق، از شهر بن حَوْشَب، از أبو هُریره روایت كرده است كه چون رسول خدا صلّى اللَه علیه (و آله) و سلّم دست على را گرفت و گفت: مَنْ کنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ این آیه نازل شد:
﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي﴾.
و أبو هُرَیره گفته است كه آن روز غدیر است و روزه آن معادل با شصت ماه روزه است.2
روایاتى كه از طریق شیعه وارد شده است و إعلام ایشان در كتب خود از تفسیر و حدیث ضبط كردهاند همانند علىّ بن ابراهیم قمىّ در تفسیرش، و شیخ صدوق محمّد بن علىّ بن بأبویه قمىّ در «أمالى»، و شیخ أبو على طَبْرِسى در «تفسیر مجمع البیان» و شیخ طوسى در كتاب «امالى»، و محمّد بن مسعود عیاشى در تفسیر خود، و شیخ أبو منصور أحمد بن أبىطالب طَبَرْسى در «احتجاج»، و أبو على فتّال نیشابورى در «روضة الواعظین»، و غیر هم بسیار است و تمام ایشان بدون ذكر مخالفى از شیعه همگى بر نزول این آیه در غدیر خمّ اتّفاق دارند. و سید أجلّ محدّث بحرانى، از این بزرگان پانزده روایت آورده است.3
علىّ بن عیسى اربلى از دوست معاصر حنبلى موصلى خود: بدخشانى در كتاب «مِفْتاح النَّجَا فى مناقب آل العبا» كه بسیارى از مناقب و شأن نزول آیات را در شأن أمیرالمؤمنین علیه السّلام از او نقل مىكند، درباره نزول آیه شریفه
﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً﴾ از أبو سعید حدیث
- «تفسير ابن کثير»، ج ٢، ص ٤٩١ از طبع دار الفکر.
- «البداية و النّهاية فى التّاريخ» ج ٥، ص ٢١٣، و ص ٢١٤.
- «غاية المرام» قسمت اوّل، ص ٣٣٨ تا ص ٣٤١.
