امام شناسی ج8
جلد هشتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش سوم از موضوع غدیر: تفسیر آیۀ اکمال» و «مسئله غصب خلافت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. همترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ اکمال : الیوم اکملتُ لَکُم دِینَکم • روایات اَعلام شیعه و بزرگانی از عامه درباره نزول آیۀ اکمال دین • مراد از نعمت، ولایت است • تهنیت عمر و ابوبکر و اقرار به ولایتِ علیبنابیطالب علیهالسلام • وجوه مختلف بطلان رأیگیری در سقیفه • امیرالمؤمنین لقب خاص علیبنابیطالب است • امیرالمؤمنین همچون رسول خدا عاشق هدایت مردم بود • لفظ روحانی و روحانیت در اسلام نیست و از اصطلاحات نصاریٰ است • امیرالمؤمنین علیهالسلام میزان سنجش نیکیها و زشتیها است • روایات وارده درباره اینکه مردم با ولایت امتحان میشوند
مرتب سازی:
امام شناسی ج8
169و همین مضمون از جریان را أحمد بن أبى یعقوب كاتب عبّاسى معروف به یعقوبى در تاریخ خود نقل كرده است، با این تفاوت كه چون بَراء بن عازب به دَرِ خانهاى كه بنى هاشم در آن بودند، آمده، و در را زد، و گفت: با أبوبكر بیعت كردهاند؛ بعضى از آنها گفتند: هیچگاه مسلمین كار تازهاى را كه از ما مخفى باشد نخواهند كرد، و ما أولى و سزاوارتریم به محمّد. عبّاس گفت: فَعَلُوهَا وَ رَبِّ الْکعْبَة سوگند به پروردگار كعبه كه كردند درباره خلافت آنچه را مىخواستند.
و مهاجرین و انصار شك در خلافت على نداشتند. و چون از منزل خارج شدند، فضل بن عبّاس كه سخنگوى قریش بود گفت: یا مَعْشَرَ قُرَیشٍ! إنَّهُ مَا حَقَّتْ لَکمُ الْخِلافَة بِالتَّمویهِ، وَ نَحْنُ أهْلُهَا دُونَکمْ، وَ صَاحِبُنَا أولَى بِهَا مِنْکمْ!
«اى جماعت قریش! براى شما خلافت با خدعه و مكر ثابت و مستقرّ نمىشود! و ما اهل خلافتیم نه شما! و صاحب ما (على) به خلافت سزاوارتر است از شما»!
و عُتبَة بنُ أبى لَهب برخاست و گفت:
مَا کنْتُ أحْسِبُ أنَّ الأمْرَ مُنصَرِفٌ *** عَنْ هَاشِمٍ ثُمَّ مِنْهَا عَنْ أبى الْحَسَن ١ عَنْ أوَّلِ النَّاسِ إیمَاناً وَ سَابِقَة *** وَ أعْلَمِ النَّاسِ بِالْقُرْآنِ وَ السُّنَنِ ٢ وَ آخِرِ النَّاسِ عَهْداً بِالنَّبِى وَ مَنْ *** جِبْرِیلُ عَونٌ لَهُ فِى الْغَسْلِ وَ الکفَن ٣ مَنْ فِیهِ مَا فِیهِمْ لا یمْتَرُونَ بِهِ *** وَ لَیسَ فِى الْقَوْمِ مَا فِیهِ مِن الْحَسَن1 ٤ - إبن اثير جزرى در «أسد الغابة» ج ٤، ص ص ٤٠ اين أبيات را از فضل بن عبّاس بن عُتبة بن أبى لَهَب نقل کرده است که در مرثيه أميرالمؤمنين عليه السّلام گفته است. و بنابراين معناى بيت سوّم: وَ مَن جبريلُ عَوْنٌ له فى الغسل و الکفْن اين مىشود که: على آن کسى است که جبرائيل در غسل دادن و کفن کردن او معين و کمک کار بود. و غسل و کفن اسم مصدر و يا مصدرى هستند که معناى مجهول دارند نه معناى فعل معلوم زيرا که فضل بن عبّاس بن عُتْبَة در وقت رحلت رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم يا به دنيا نيامده بوده است؛ و يا طفل بوده است. و عبد الجليل قزوينى رازى در کتاب «النصّ» که معروف است به «بَعْضُ مَثَالبِ النَّواصِبِ فى نَقْضِ بَعْضِ فَضَائح الرَّوافض» که در حدود سنه ٥٦٠ هجرى قمرى نوشته شده است، اين ابيات را به اضافه يک بيت ديگر:
مَن ذَا الَّذِى رَدَّکمْ عَنْهُ فَنَعْلَمَهُ *** هَا إنَّ بَيعَتَكمْ مِنْ أغْبَنِ الْغَبْنِ
به خُزيمة بن ثَابت ذو الشَّهادتين که محلّ و مرتبت او در صحابه بدان حدّ بوده است که: رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم به گواهى او تنها بدون ضميمه با شاهد ديگر حکم مىکردند، نسبت داده است که: چون شنيد که با ابوبکر [ادامه در صفحه بعد]
- إبن اثير جزرى در «أسد الغابة» ج ٤، ص ص ٤٠ اين أبيات را از فضل بن عبّاس بن عُتبة بن أبى لَهَب نقل کرده است که در مرثيه أميرالمؤمنين عليه السّلام گفته است. و بنابراين معناى بيت سوّم: وَ مَن جبريلُ عَوْنٌ له فى الغسل و الکفْن اين مىشود که: على آن کسى است که جبرائيل در غسل دادن و کفن کردن او معين و کمک کار بود. و غسل و کفن اسم مصدر و يا مصدرى هستند که معناى مجهول دارند نه معناى فعل معلوم زيرا که فضل بن عبّاس بن عُتْبَة در وقت رحلت رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم يا به دنيا نيامده بوده است؛ و يا طفل بوده است. و عبد الجليل قزوينى رازى در کتاب «النصّ» که معروف است به «بَعْضُ مَثَالبِ النَّواصِبِ فى نَقْضِ بَعْضِ فَضَائح الرَّوافض» که در حدود سنه ٥٦٠ هجرى قمرى نوشته شده است، اين ابيات را به اضافه يک بيت ديگر: