امام شناسی ج8

گرفتم كه لب بگشایم و اظهار كنم شما همانند ریسمان‌هاى طویل و درازى كه در چاههاى عمیق رها كنند به اضطراب و تشویش در خواهید آمد.»

 در اینجا مى‌بینیم كه آن حضرت با وجود وصول به علم مكنون و بحر ژرف دانش الهى، إشاره به حرص بر خلافت مى‌كند كه كوتاه نظران، بدون توّجه به حقیقت‌و واقعیت آن، او را متّهم مى‌دارند.

خطبه شقشقیه أمیرالمؤمنین علیه السّلام در زمان خلافت خویش‌

 و در خطبه شِقْشِقْیه به طور وضوح كه جریان را نقل مى‌كند، سوگند به خداوند كه شكافنده حَبّ و دانه، و زنده كننده جان و روح است، یاد مى‌كند كه قبول خلافت فقط و فقط براى دفع ظلم و سركوبى ستمگران و رسیدگى به مظلومان و فقرا و ضعفا و گرسنگان و احقاق حقوق حقه مردم بوده است. از مضامین این خطبه پیداست كه آن را پس از وقایع خلفاى ثلاثه و در ایام خلافت خود بیان كرده‌اند:

 أمَا وَ اللهِ لَقَدْ تَقَمَّصَهَا ابْنَ أبِى قَحَافَة وَ إنَّهُ لَیعْلَمُ أنَّ مَحَلِّى مِنْهَا مَحَلُّ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحىَ؛ ینْحِدَرُ عَنىِّ السَّیلُ، وَ لَا یرْقَى إلَىَ الطَّیرُ. فَسَدَلْتُ دُوَنَهَا ثُوْبًا وَ طَوِیتُ عَنْهَا کشْحاً، وَ طَفِقْتُ أرْتَأى بَینَ أنْ أصُولَ بِیدٍ جَدَّاءَ أوْ أصْبَرَ عَلَى طِخْبَة عَمْیآءَ یهْرَمُ فیهَا الْکبیرُ، وَ یشِیبُ فیهَا الصَّغِیرُ، وَ یکدَحُ فیها مؤمِنُ حَتَّى یلْقَى رَبَّهُ؛ فَرَأیتُ أنَّ الصَّبْرَ عَلَى هَاتَا أحْجَى؛ فَصَبَرْتُ وَ فِى الْعَینِ قَذىً وَ فِى الْحَلْقِ شَجًى. أرىَ تُرَاثى نَهُباً. حَتّى مَضَى الْأوَّلُ لِسَبِیلِهِ، فَأدْلَى بِهَا الَى ابْنِ الخَطّابِ بَعْدَهُ (ثُمَّ تَمَثَّلَ بِقَوْلِ الْأعْشَى):

 فَیا عَجَباً بَینَا هُوَ یسْتَقیلُهَا فى حَیاتِهِ إذْ عَقَدَهَا لِآخَرَ بَعْدَ وَ فَإنِه ـ لَشَدَّ مَا تَشَطَّرَا ضَرْعَیهَا ـ فَصَیرَهَا فى حَوْزَة خَشْنَآءَ یغْلُظُ کلَامُهَا، وَ یخْشُنُ مَسُّهَا، وَ یکثُرُ الِعْثَارُ فیهَا وَ الُاعْتِذَارُ مِنْهَا. فَصَاحِبُهَا کرَاکبِ الصَّعْبَة إنْ أشْنَقَ لَهَا خَرَمَ، وَ إنْ أسْلَسَ لَهَا تَقحَّمَ فَمُنِىَ النَّاسُ الَعَمْرُ اللهِ بِخَبْطٍ وَ شِمَاسٍ وَ تَلَوّنٍ وَ اعْتِرَاضٍ.

 فَصَبَرْتُ عَلَى طُولِ الْمُدَّة وَ شِدَّة الْمِحْنَة حَتىَّ إذَا مَضَى لِسَبیله، جَعَلَهَا فى جَمَاعَة زَعَمَ أنِّى أحَدُهُمْ. فَیا للهِ وَ لِلشُّورَى! مَتَى اعْتَرَضَ الرَّیبُ فِىَّ مَعَ الْأوَّلِ مِنْهُمْ حَتَّى صِرْتُ اقْرَنُ الَى هَذِهِ النَّظَائِرِ، لَکنِّى أسْفَفْتُ إذَا أسَفُّوا وَ طَرْتُ إذَا طَارُوا.

 فَصَغَى رَجُلُ مِنْهُمْ لِضِغْنِهِ، وَ مَالَ الْأخَرُ لِصِهْرِه، مَعَ هَنٍ وَهَنٍ. إلَى أنْ قَامَ ثَالِثُ الْقَوْمِ نَافِجاً حِضْنَیهِ بَینَ نَثِیلِهِ وَ مُعْتَلَفِهِ؛ وَ قَامَ مَعَهُ بِنُو أبِیه یخْضِمُونَ مَالَ اللهِ خَضْمَة الْابِلِ