رساله طهارت انسان
بررسی فنی و فقهی طهارت ذاتی مطلق انسان
کتاب «رساله طهارت انسان» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس سره می‌باشد. در این کتاب با ذکر دلیل و بیان شواهد به اثبات رسیده که همه انسان ها اعم از مسلمان و کافر و اهل کتاب، طهارت ذاتیه دارند. نجاست مذکور در متون دینی مربوط به نجاست و کدورت باطنی است نه نجاست ظاهری. و آنچه در آیه کریمۀ { انما المشرکون نجس} ذکر شده صرفاً به جهت مسائل سیاسی و قذارت‌های روحی و معنوی است و برای این مدعیٰ شواهدی کثیر، برخاسته از قرآن و روایات و تاریخ و سیره ائمه اطهار علیهم السلام، ذکر شده است. • اهم قرائن و شواهدی که بدان استناد شده: کثرت استعمال لفظ نجس در معنای نجاست باطنی در متون دینی، عدم ممانعت از ورود مشرکین به مسجد الحرام و مناظرۀ اهل بیت علیهم‌السلام با ملحدین در این مکان مقدس، جواز هم‌غذا شدن با مشرکین، جواز اطعام مشرکین به مسلمین، جواز برده‌گرفتن از کفار و مشرکین و اهل کتاب، جواز دایه گرفتن اهل کتاب و مشرکین برای بچه‌‌شیر‌خوار؛ و سایر شواهد و قرائن. • مضاف بر این، مؤلف محترم به نقد و بررسی آراء و انظار علماء و فقهاء نیز پرداخته و مواضع خبط و خطای آنها را نیز متذکر شده‌اند.
رساله طهارت انسان
117المحقِّقُ فی النُّکَت بالحَملِ علی الضّرورةِ أو المؤاکَلةِ فی الیابسِ.1
باید اذعان نمود که شیخ از این عبارت، هیچ مقصودی به جز طهارت اهل‌کتاب ندارد. زیرا لفظ «یُکرَهُ» نه اینکه ظاهر، بلکه أظهرِ قریب به نصّ است در جواز؛ و اگر مقصود از کراهت، حرمت باشد دیگر امر به غَسل ید با وجود نجاست عینیّه چه معنایی دارد؟! و اعتذار محقّق را باید از زمرۀ توجیه بما لا یَرضیٰ صاحبُه دانست. و منظور از نجاست اهل‌کتاب که از شیخ نقل شده است، باید حمل بر نجاست عرضی به‌واسطۀ اختلاط با اشیاء نجس‌العین، مثل لحم خنزیر و خمر، نمود. سپس در ادامه می‌گوید:
و مالَ إلیٰ طهارتِهم صاحبُ المدارکِ و المفاتیحِ.2
کلام مرحوم صاحب جواهر در نجاست مطلق کفّار
مرحوم صاحب جواهر نیز ابتدائاً طرح مسئله را با ادّعای اجماع ـ چنانچه ذکر شد ـ شروع می‌کند، و با عباراتی مشابه آنچه که در مفتاح الکرامة گذشت، به تأویل و توجیه فتوای مفید و شیخ در نهایه و غیره می‌پردازد؛ و کلام ابن‌جنید و ابن‌أبی‌عقیل را نیز حمل بر عدم مقبولیّت فتوا، و یا اطلاق سؤر بر ماء قلیل می‌کند که بر فتوای ابن‌أبی‌عقیل، منفعل نمی‌شود.
- مفتاح الکرامة، ج ٢، ص ٣٦. ترجمه:
«نقل شده است که قدیمَین (ابن‌أبی‌عقیل و ابن‌جنید) قائل به عدم نجاست باقی‌ماندۀ آب و غذای یهود و نصاریٰ شده‌اند. و نیز نقل شده است که ظاهر کلام شیخ مفید در رسالۀ عزّیّه هم بر همین مطلب دلالت می‌نماید. و چه‌بسا عبارتشان در موضعی از نهایه نیز ظهور در این مطلب داشته باشد، آنجا که می‌فرماید: ”مکروه است انسان احدی از کفّار را به غذایش دعوت نموده و با او هم غذا شود. پس اگر دعوت کرد باید ابتدائاً او را امر به شستن دست‌هایش نماید، و سپس اگر خواست با وی غذا بخورد.“ امّا ایشان پیش از این در بیش از یک موضع بر نجاست تمام فرقه‌های‌شان، خصوصاً اهل ذمّه، تصریح کرده‌اند. لذا محقّق حلّی در کتاب نُکَت این کلامشان را حمل بر ضرورت یا هم‌غذا شدن در غذای خشک نموده‌اند.» (محقّق) - مفتاح الکرامة، ج ٢، ص ٣٦. ترجمه:
«صاحب مدارک و مفاتیح به طهارت آنان (یهود و نصاریٰ) گرایش نموده‌اند.» (محقّق)
- مفتاح الکرامة، ج ٢، ص ٣٦. ترجمه: