
رساله طهارت انسان
بررسی فنی و فقهی طهارت ذاتی مطلق انسان
کتاب «رساله طهارت انسان» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس سره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و بیان شواهد به اثبات رسیده که همه انسان ها اعم از مسلمان و کافر و اهل کتاب، طهارت ذاتیه دارند. نجاست مذکور در متون دینی مربوط به نجاست و کدورت باطنی است نه نجاست ظاهری. و آنچه در آیه کریمۀ { انما المشرکون نجس} ذکر شده صرفاً به جهت مسائل سیاسی و قذارتهای روحی و معنوی است و برای این مدعیٰ شواهدی کثیر، برخاسته از قرآن و روایات و تاریخ و سیره ائمه اطهار علیهم السلام، ذکر شده است. • اهم قرائن و شواهدی که بدان استناد شده: کثرت استعمال لفظ نجس در معنای نجاست باطنی در متون دینی، عدم ممانعت از ورود مشرکین به مسجد الحرام و مناظرۀ اهل بیت علیهمالسلام با ملحدین در این مکان مقدس، جواز همغذا شدن با مشرکین، جواز اطعام مشرکین به مسلمین، جواز بردهگرفتن از کفار و مشرکین و اهل کتاب، جواز دایه گرفتن اهل کتاب و مشرکین برای بچهشیرخوار؛ و سایر شواهد و قرائن. • مضاف بر این، مؤلف محترم به نقد و بررسی آراء و انظار علماء و فقهاء نیز پرداخته و مواضع خبط و خطای آنها را نیز متذکر شدهاند.
رساله طهارت انسان
116ملاحظه میشود که علاّمه بهطور اطلاق، همۀ اقسام کفّار را تحت عنوان نجسالعین قرار داده است.
و در غُنیه ذکر کرده است:
إنّ کُلَّ من قال بنَجاسةِ المشرکِ قال بنَجاسةِ غیرِه من الکفّارِ.1
البتّه چنانچه خواهیم دید در این ادّعا، تأمّل و خدشه است. و در حاشیۀ مدارک، مطلب را از اجماع گذرانده و به حدّ ضرورت و اتّفاق امّت ارتقا داده است؛ میگوید:
إنّ الحُکمَ بالنَّجاسةِ شِعارُ الشّیعة. یَعرِفُه علماءُ العامّةِ منهم، بل و عوامُّهم، یَعرفون أنّ هذا مذهبُ الشّیعةِ، بل و نِساؤُهم و صِبیانُهم یَعرفون ذلک؛ و جمیعُ الشّیعةِ یَعرفون أنّ هذا مذهبُهم فی الأعصارِ و الأمصارِ.2
این مطلب از صاحب حاشیه در حالی نقل میشود که بسیاری از فقها حکم به طهارت اهلکتاب نمودهاند.
در مفتاح الکرامة چنین گوید:
و نُقِل عن القدیمَینِ القولُ بعدمِ نَجاسةِ أسْآرِ الیهودِ و النّصاریٰ، و عن ظاهرِ المفیدِ فی رسالته العِزّیّةِ؛ و ربما ظهَر ذلک فی موضعٍ من النّهایةِ حیث قال: «و یُکرَه أن یدعُوَ الإنسانُ أحدًا من الکفّارِ إلیٰ طعامهِ فیَأکُلَ معه، فإن دعاهُ فلیَأمُره بغَسلِ یدیهِ ثمّ یأکُل معه إن شاء.» لکنّهُ صَرَّح قبلَهُ فی غیرِ موضعٍ بنَجاستِهم علَی اختلافِ مِلَلِهم و خصوصًا أهلَ الذِّمّةِ، و لذا اعتذَر عنه
- همان، ص ٣٦، به نقل از الغنیة. ترجمه:
«هرکه قائل به نجاست مشرک شده است، قائل به نجاست کفّار غیر مشرک نیز شده است.» (محقّق) - همان، ص ٣٦، به نقل از الحاشیة. ترجمه:
«حکم به نجاست کافر، شعار شیعه است؛ و علمای عامّه این حکم را از جانب آنان میدانند، بلکه عوامشان نیز میدانند که این اعتقاد شیعه است، بلکه زنان و بچههایشان نیز نسبت به این مطلب واقف هستند؛ و تمام شیعیان نیز میدانند که این مذهب آنان در تمام اعصار و در تمام بلاد شیعه بوده است.» (محقّق)
- همان، ص ٣٦، به نقل از الغنیة. ترجمه:
