فقاهت در تشیع

اجتماعی نیز باید با اهل خبره مجالست و محاوره داشته باشد، و از چند و چون قضایا و حوادث دنیا با خبر گردد، و اخبار را از طرق مختلفه پیگیری نماید.

شیوۀ عملکرد مجتهد در مسائل بین‌المللی

 مجتهد در ارتباط با جریان‌ها و مسائل بین‌المللی باید خود را جای پیامبر و ائمّه علیهم السّلام قرار دهد‌‌؛ و احساس کند که اگر رسول خدا در یک‌چنین موقعیّتی قرار داشت چه کاری از او سر می‌زد، و همان کار را انجام دهد.

 مجتهد باید بداند که مکتب رسول خدا مکتب صداقت و درست‌کاری است، و رسول خدا حتّی با دشمنان خویش به دروغ و خدعه و خلاف، رفتار نمی‌کرد.

لزوم توجه مجتهد به عمومیّت خطاب تشریع بین تمام مکلّفین

 از جمله مسائلی که مجتهد باید در نظر داشته باشد این است که بداند همان‌طور که رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم مورد خطاب و القاءِ حقایق تشریعیّه واقع شده است، او نیز به همین کیفیّت ولی در سطحی پایین‌تر، به‌واسطۀ نفس رسول الله مورد خطاب قرار گرفته است؛ و رسول خدا حکم واسطه را بین خداوند و بین بندگان او ایفاء می‌نماید. بنابراین نباید خود را خارج از دایرۀ تشریع بداند، بلکه این دایره او را هم شامل می‌شود.

 توجّه به این دیدگاه، تأثیری بس عمیق و غریب در کیفیّت دریافت احکام الهی و تلقّی تکالیف مِن عندِ الله در او به‌وجود خواهد آورد، و نحوۀ فتاوای او را به‌کلّی زیر و زبر خواهد کرد، و نفس و قلب او را مستعدّ برای تلقّی حقایق تشریعیّه خواهد ساخت. البتّه نیل به چنین عالَمی برای کسانی میسّر است که با همّتی استوار و قدمی راسخ در راه سیر و سلوک به سوی حضرت محبوب، مجدّانه در حرکت و تلاش بسر می‌برند.

 مرحوم علاّمۀ والد ـ قدّس الله سرّه ـ در این مسئله، مطالبی دارند که مجال توضیح و تشریح آن در اینجا نیست.

 باری، سخن در تقریر مقدّمه به درازا کشید، و شاید موارد عدیدۀ دیگری هم باشند که در توضیح آنها غفلت حاصل شده است. علیٰ أیّ حال: