فقاهت در تشیع

افراد را بأیّ نحوٍ کان از نزد خود براند و از بیت خود بیرون کند و آنها را راه ندهد و ارتباط خود را با آنان قطع نماید! چه بسا بسیاری از آنان با دست‌های مرموز و پسِ پرده در ارتباط باشند، و با القاءِ مطالب خلاف به مقتضای خصوصیّات شخصیّتی آن فرد عالم، بتوانند به اهداف غیر مناسب و ناشایست خویش دسترسی پیدا کنند.

وجوب اطّلاع مجتهد از مسائل زمان و عمل‌کرد دوَل خارجی

 و از اینجا به این نکته می‌رسیم که مجتهد باید نسبت به احوال و اوضاع زمان و عمل‌کرد حکومت‌ها و دوَل خارجی، إشراف داشته باشد و صحیح و سقیم آنها را خوب بشناسد و از نقشه‌های مزوّرانۀ آنان اطّلاع حاصل کند؛ و با عقل سلیم و منطقی قویم و مشورت با اهل فن و به دور از احساس و هویٰ و تخیّل، عکس‌العمل مناسب را در قبال نقشه‌های آنان به اجرا درآورد.

لزوم استفاده از عقل جمعی و مشورت عمومی توسط مجتهد

 در اینجا است که مشاهده می‌کنیم در طول تاریخ، بسیاری از علما به‌واسطۀ کوتاهی و عدم ادراک صحیح، سخت به اشتباه افتادند و فریب مکر و خدعۀ شیاطین و دسائس مکّاران را خوردند، و با دست خود همان هدف و غایتی را به‌وجود آوردند که آن شیاطین در پی تحقّق آن توسط این اشخاص می‌بودند. لذا باید کاملاً هوش و حواس او جمع باشد و بی‌جهت تصمیم نگیرد و زود تحت تأثیر القائات، واقع نشود که: آب رفته را به جوی باز نتوان گردانید!

 و از آنجا که این‌گونه از افراد، مانند اولیای الهی چشم واقع‌بین و آینده‌نگر و مشرف بر حوادث و پدیده‌های حال و آینده ندارند، حدّاقل باید در این امور از عقل جمعی و مشورت عمومی برای تصمیم‌گیری بهره‌مند شوند؛ و تصمیم‌گیری را به عهدۀ رأی اکثریّت بگذارند و از اقدام فردی و شخصی در امور مهمّه، سخت بهراسند! و زنهار که در مسائل مهمّ و مختلفٌ‌ فیها، رأی خویش را بر آراءِ دیگران ترجیح دهند و عقل خویش را از عقول سایرین و هم‌طرازان خود برتر شمرند و به دیدگاه و انظار دیگران توجّهی ننمایند!

 این مسئله پر واضح است که تمامی افراد از اهل اطّلاع، در قبال حکم معصوم