فقاهت در تشیع

علیهم السّلام و اصحاب خویش توصیه شده است، سخنی به‌میان آمده است؟! و بر این قیاس ... .

 همۀ این نواقص و سایر اموری که جای آنها در رساله‌های عملیّه خالی است، بدین جهت است که ما تصوّر می‌کنیم وجود احکام و تکالیف صرفاً برای مشغولیّت بشر و سرگرم‌کردن او به یک رشته از اعمال و رفتار است تا عمر او به‌سر آید، و در این چند روز دنیا دست به امور خلاف نزند و پای از گلیم خویش بیرون نگذارد.

 امّا اگر ما خود را در جایگاه رسالت امام علیه السّلام قرار دهیم، ولی به اندازۀ وسع خویش و میزان ظرفیّت و استعداد خویش، دیگر این‌گونه قضاوت نخواهیم کرد و با افراد همان‌گونه برخورد می‌کنیم که حضرات معصومین علیهم السّلام برخورد می‌کردند.

ارشاد و تربیت دیگران در عین حفظ مقام عبودیّت خویشتن

 امام علیه السّلام خود را نسبت به دیگران مربّی و مرشد احساس می‌کند، و در عین اینکه موقعیّت خود را با پروردگار به عنوان یک عبد و یک واسطه و یک وسیله می‌بیند، در عین حال، آن جنبۀ تربیت و ارشاد و تزکیه را که خدای متعال در درون او قرار داده است از یاد نمی‌برد، و در راستای قیام به این وظیفۀ خطیر از هیچ کوششی فروگذار نمی‌کند. و این است مقام جمعیّت.

 یک مجتهد باید خود را در چنین موقعیّتی احساس کند، ولی در حدّ خود و در دایرۀ تکلیف خود.

لزوم تقابل مجتهد با إغوا و فتنه‌گری اطرافیان

 از جمله مسائل مهمّی که مجتهد باید سخت بدان بپردازد و محکم و قاطع در برابر آن بایستد، مسئلۀ إغوا و فتنه‌گری اطرافیان است؛ و این مسئله‌ای است فوق‌العاده خطیر! اطرافیان یک مجتهد چه بسا افراد مریض و فاسدُ القلبی باشند و بخواهند با شیطنت‌ها و وسوسه‌های خود، مطالب فاسده و نیّات آلودۀ خویش را به او القا کنند و توسط او به اهداف پلید و ناشایست خویش جامۀ عمل بپوشانند.

 در این مرحله، مجتهد اوّلاً باید بدون هیچ اغماض و تسامحی، تمامی این