فقاهت در تشیع

نیابد که ارتباط هر فرد با خدای خویش و بالمآل با عالم تشریع و تربیت، منحصر به خود او است و با ارتباط فرد دیگر تفاوت دارد، اسم مجتهد را بر او نمی‌توان نهاد و او را متّصف به چنین وصفی نمی‌توان نمود. البتّه وصول به چنین مرتبه‌ای کار هر کس نیست و به این آسانی برای هر فردی به‌دست نخواهد آمد. آری:

علّت اختلاف ظاهری بسیاری از روایات

 در اینجا است که مشاهده می‌کنیم علّت اختلاف بسیاری از روایات با یکدیگر و حمل بعضی از فقها آنها را بر مقام تقیّه، و یا ابراز عدم فهم و اطّلاع بر مضامین آنها، و یا اخراج و طرد آنها از مقام استنباط، همه و همه به این مسئله باز می‌گردد؛ و عدم ادراک صحیح از این نکتۀ مهم باعث این‌گونه اظهار نظرها و حکم نمودن‌ها شده است.

حرکت انسان به سوی عالم قدس، فلسفۀ تشریع احکام

 مجتهد باید بداند تکالیف شرعی برای حرکت انسان به سوی عالم تجرّد و قدس است، و از استعداد به فعلیّت درآوردن روح و نفس در عبور از عوالم دنیا و ورود در عوالم غیب می‌باشد؛ نه اینکه صرفاً به‌عنوان پرداختن به یک سلسله امور و أعمال برای گذران عمر و اشتغال انسان در زندگی مادّی و دنیوی!

 از این جهت، مشاهده می‌کنیم یک عیب و نقص بزرگی که امروزه در ارتباط بین مقلِّد و مجتهد وجود دارد، فقدان مسائل اخلاقی و تربیتی و اجتماعی و اعتقادی در رساله‌های عملیّه و عرضۀ صرفاً احکام واجب و حرام است، و از این مسائل در رساله‌‌ها و توضیح‌المسائل‌ها خبری نیست مگر به‌ندرت. و استدلالی هم که بر این روش و سنّت می‌شود این است که: ارتباط بین خداوند و بندگانش ارتباط بین مولا و بنده است، و بنده را کاری و اشتغالی جز اطاعت از مولا در مقام امر و نهی نمی‌باشد، و او را چه رسد به اینکه در اوصاف و خصوصیّات و مسائل مربوط به