فقاهت در تشیع

شهودی به عالم ملکوت، حقایق را از آنجا اخذ می‌کنند و برای مردم بیان می‌نمایند، لاغیر! نه آنکه با اخذ اطّلاعات از افرادی اقدام به إصدار فتوا نموده و پس از مدّتی مشخّص خواهد شد که همۀ آنها پوچ بوده، و یا از سر غرض‌ورزی و حساب و کتاب به او منتقل شده، و یا ایادی اجانب در تحمیل این فکر و فتوا نقش داشته‌اند. تازه این صورت در زمانی است که خود او دچار غرض و مرض و امراض نفسانی نبوده، بلکه فردی صالح و متّقی و اهل دقّت و نظر باشد؛ و الاّ اگر فرد مجتهد و مصدر فتوا به انواع بیماری‌های نفسانی و هواهای شیطانی مبتلا باشد که دیگر جای سخن ندارد!

لزوم وجود طهارت سرّ در فقیه، و دشواری تشخیص آن

 مسئلۀ مهمّی که باید بدان توجه نمود این است که: مسائل نفسانی و مشکلات روحی نفس و معایب و نقائصی که در نفس انسان قرار دارد، و چه‌ بسا در میان اهل علم و فضل بسیار بیشتر و قوی‌تر و خطرناک‌تر از افراد عامّی می‌باشد، برای همۀ افراد قابل تشخیص و با وضوح نیست. ممکن است انسان با فردی ده‌ها سال حشر و نشر و معاشرت داشته باشد، ولی به این خصوصیّات و زوایای نفسی او پی نبرده باشد؛ چون هنوز زمینۀ بروز و ظهور این صفات برای آن فرد پیدا نشده است. امّا برای اولیای الهی تشخیص این امور مانند آب خوردن است و با اوّلین نگاه، حتّی بدون نگاه، از اوّل تا انتهای قضیّه را مانند آفتاب شهود می‌کنند، و بر این اساس به دوستان و اطرافیان و اشخاصی که مورد اعتماد آنها می‌باشند، حقیقت مطلب را به انحاءِ مختلف می‌رسانند و آنها را متوجّه عواقب و خطرهای پیش‌رو می‌نمایند.

 و این ناچیز، مطالبی از مرحوم علاّمۀ والد ـ قدّس الله سرّه ـ دارم که برای ابد، خود را رهین آن رهنمودها و آن ارشادات و آن تذکّرها می‌دانم؛ و اگر نبود آن سخنان و تنبیهات، معلوم نبود سرنوشت این رو‌ سیاه اکنون به کجا می‌کشید. فَجَزاهُ اللهُ عن الإسلامِ و عَنّا خَیرَ جَزاءِ المُعلّمینَ و المُرشِدینَ.

 البتّه ناگفته نماند که از این دست مطالب به طرق مختلف به سایرین نیز می‌فرمودند، ولی ظاهراً بعضی نمی‌خواهند نفس خود را مطیع و منقاد حقایق نمایند، و هم‌چنان در غفلت جهل و تجاهل باقی می‌مانند!