فقاهت در تشیع

کافر یکسان عمل می‌کند، نه اینکه به مسلمان راست گوید و وعده به‌راست دهد، ولی با کافر به دروغ و مکر و فریب سخن بگوید و وعدۀ کذب و خلاف به او بدهد؛ که اگر چنین باشد، پس کی و کجا می‌تواند آیین و شریعتش را به آنان ابلاغ نماید؟! و با چه منطق و حجّتی می‌تواند با آنان روبرو گردد؟!

 مجتهد از آنجا که خود را مبلّغ دین و نمایندۀ خدا در میان خلق می‌پندارد باید نسبت به همۀ اقشار، دید و اعتقاد پدری داشته باشد، علی‌الخصوص نسل جوان و نورس که هنوز فطرت آنان به تکالب در دنیا و انغمار در شهوات دنیوی و کثرات شیطانی آلوده نشده است؛ و باید به ندای باطن آنان گوش فرا دهد و همۀ آنان را بر سر سفرۀ إنعام و رحمت الهی فراخواند، و بداند که اگر با روش صحیح و خُلق نبوی و مبانی اصیل و حقیقی اسلام با آنها روبرو نشود و قلب‌های آنان را به سوی مقصد اعلیٰ و افق نورانی توحید به حرکت درنیاورد، شیاطین و مکّاران و شیّادان در کمین نشسته، بی‌کار نخواهند نشست و دست‌به‌کار خواهند شد و دل‌های آنان را با دسیسه‌ها و نیرنگ‌ها به سوی خود جذب خواهند کرد، و عقول آنها را به تسخیر خود در خواهند آورد.

شاخص نوزدهم: توجه به اختلاف نفوس در پذیرش و تلقّی احکام

 از جمله نکاتی که مجتهد باید متوجّه آن باشد این است که نفوس در مقام پذیرش و باور به احکام در یک حد و یک سعه نمی‌باشند، و باید در نحوۀ تحقّق موضوع در هر یک از مکلّفین، به خصوصیّات و شاخصه‌های نفسانی و باورهای آنان توجه شود.

 از باب مثال: کفّارۀ صوم یک نوجوان در سنین بلوغ بر اثر خطا و لغزشی که پیدا می‌کند، با کفّارۀ صوم برای یک فرد در سنین بالاتر با توجه به اعتقاد و رسوخ مبانی شریعت در نفس و قلب او، یکسان نمی‌باشد؛ و یا در موارد اشتباه، دیگر ترتّب حد و تعزیر برای نوجوان و جوان ناپخته و بی‌تجربه، آن هم در شرایط