Name: کتاب فقاهت در تشیع - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

فقاهت در تشیع

117

آیات مبارکات برای او حاصل گردد و به کلام الله مجید، معرفت حاصل کند.
اشتباه و خبط مهمّی که دامن‌گیر بسیاری از افراد شده است این است که تصوّر می‌کنند اجتهاد صرفاً تحقیق و بررسی آیات فقهیّه و احادیث مربوط به تکالیف شرعیّه است؛ درحالی‌که تکالیف جزئیّه و احکام فقهیّه، جزئی از مجموعۀ اعتقادی شریعت است، و کسی که بر سایر نقاط و دایرۀ مبانی شرع اطّلاع و معرفت ندارد، از استنباط و اجتهادِ این نقطه و این قسمت نیز ناتوان خواهد بود.¹
توجّه به وجوه و ساحت‌های مختلف قرآن و کلمات معصومین علیهم السّلام
امام صادق علیه السّلام به داود بن فرقَد می‌فرمایند:
أنتُم أفقَهُ النّاسِ إذا عَرَفتُم مَعانِیَ کَلامِنا؛ إنَّ الکَلِمةَ لَتَنصَرِفُ علیٰ وُجوهٍ، فَلَو شاء إنسانٌ لَصَرَفَ کَلامَهُ کیف شاء و لا یَکذِبُ.²
«در صورتی فهم و بصیرت شما در دین نسبت به سایرین، أتقن و أحکم است که مقصود و مراد ما را از کلمات و تعابیر ما دریابید؛ زیرا ممکن است یک کلمه را به چند معنا و منظور اداء نمود، و متکلّم می‌تواند کلامش را به‌نحوی بیان کند که مخاطب مقصودش را کاملاً درنیابد، درحالی‌که دروغ هم نگفته است.»
و در روایتی دیگر به محمّد بن نعمان أحول می‌فرمایند:
أنتُم أفقَهُ النّاسِ ما عَرَفتُم مَعانِیَ کَلامِنا؛ إنَّ کَلامَنا یَنصَرِفُ علیٰ سَبعینَ وَجهًا.³
از این روایات استفاده می‌شود که ممکن است امام علیه السّلام در بیان مطلب، رتبه‌های مختلفی را قصد کرده باشد، و با اینکه یک جمله و یک تعبیر اداء نموده است، ولی مقصود و منظور او مراتب بالاتری از ادراک و فهم عادی و ظاهری بوده است.
و به همین لحاظ این سخن موهون و سخیف را باید کنار گذاشت که می‌گویند:
1. جهت اطّلاع بر لزوم إشراف فقیه بر تمام آیات قرآن کریم برای اجتهاد، رجوع شود به نور ملکوت قرآن، ج ٤، ص ٢٠٠؛ ولایت فقیه در حکومت اسلام، ج ٢، ص ١١.
2. معانی الأخبار، ص ١؛ بحار الأنوار، ج ٢، ص ١٨٣؛ وسائل الشّیعة، ج ٢٧، ص ١١٧.
3. الإختصاص، ص ٢٨٨؛ بصائر الدرجات، ص ٣٢٩.