Name: کتاب فقاهت در تشیع - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

فقاهت در تشیع

108

...¹
1. [ادامه تعلیقه صفحه قبل] به یاد دارم هر ساله در ماه مبارک رمضان بین نماز ظهر و عصر حدود یک ربع به بیان احکام و بالخصوص مسائل کسب و معاملات می‌پرداختند و از ورود در مسائل ربوی و معاملۀ با بانک‌ها و ورود اموال مشتبه در زندگی افراد، به شدّت برحذر می‌داشتند.
  روزی یکی از حاضرین به ایشان خطاب کرد و اعتراض نمود که: «آقا من با همۀ آقایان علمای طهران و بسیاری از بلاد ارتباط دارم، ولی هیچ‌کدام از آنها به مانند شما این‌چنین سخن نمی‌گویند و ارتباط با بانک‌ها را بدین نحو محکوم نمی‌نمایند و معاملات با آنها را باطل و حرام نمی‌دانند؛ این چه قضیّه‌ای است که فقط شما متفرّد به آن می‌باشید؟!»
  ایشان در پاسخ فرمودند: «من فقط مسئولیّت رأی و کلام خودم را دارم، و سخن و رأی دیگران ارتباطی به من ندارد و مسئولیّت آرای آنها به عهدۀ خودشان می‌باشد.»
  و پس از مجلس هنگامی که یکی از ارادتمندان و شاگردان خاص به ایشان عرض کرد: «با این وصف دیگر جایی برای کسب و کار باقی نمی‌ماند؛ زیرا تمام معاملات و داد و ستدهای رایج و متعارف امروز، بر اساس ارتباط و کسب اعتبار از بانک‌ها می‌باشد و با قطع این موضوع، سیر تجارت و معامله به روی تاجر بسته خواهد شد.» پاسخ ایشان در کمال خونسردی و آرامش این بود: «بروید در سر چهار راه لبو بفروشید!»*
  و این در حالی بود که اکثر علما و ائمّۀ جماعات بلاد با لطائف‌الحیل و توجیهاتی، حکم به صحّت و اباحۀ داد و‌ ستد با بانک‌ها و معاملات ربوی را صادر می‌نمودند. و خود مرحوم والد ـ قدّس سرّه ـ از مرحوم آیة الله سیّد جمال‌الدّین گلپایگانی ـ رحمة الله علیه ـ نقل می‌کردند:
  «روزی عدّه‌ای از تجّار و اعیان ایران که به عتبات آمده بودند، به منزل ما آمدند و تقاضای تسلیم خمس اموال داشتند. من دیدم معاملات اینها تماماً ربوی بوده است و سود حاصل از این معاملات همه ربوی و حرام است، بنابراین از قبول آن استنکاف و خودداری نمودم و گفتم: من اموال ربوی قبول نمی‌کنم و همۀ این ارباح، حرام و تصرّف در آنها باطل است.
  آن‌ عدّه پس از مدّتی از مجلس خارج شدند، و شنیدم که به منزل یکی از علمای معروف نجف رفته و ایشان خمس آنان را پذیرفت و اموال را از ایشان استلام نمود.
  پس از چند روز، روزی در مجلس فاتحه، من کنار آن عالم معروف قرار گرفتم و به او گفتم: شنیدم شما خمس آن افراد را قبول کرده‌اید! گفت: ”بله!“
  گفتم: مگر نمی‌دانستید که آن اموال ربوی و حرام است؟! گفت: ”چرا می‌دانستم!“
  گفتم: پس برای چه و به چه دلیل و حجّت شرعی شما مال ربوی را از ایشان به عنوان خمس قبول کردید؟! گفت: ”آقا طلبه‌ها نان می‌خواهند!!“
  گفتم: آیا طلبه‌ها نان از مال ربوی می‌خواهند؟!»
  این است فرق بین مجتهدی که طالب رضای خداست و بین مجتهدی که طالب هوای نفس و تسویلات شیطانی و رضای ابلیس است.
  * جهت اطّلاع بر احکام بانک از دیدگاه مرحوم علاّمه طهرانی ـ رضوان الله علیه ـ رجوع شود به مهر فروزان، ص ٨٨.