Name: فلسفه حکم ارتداد در اسلام و آزادی اندیشه | بررسی مرزهای تفکر - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

ارتداد در اسلام

98

تلمیذ: ازطرفی ظاهراً از مرحوم علامۀ والدتان نقل است که انسان باید فتوا را از جانب حق و سرّ اللَه اخذ کند؛ نظیرِ آن روایتی که در مصباح‌الشریعه¹ است. و ازطرفی هم می‌فرمایید که ما محکوم به ظواهر هستیم، و سیرۀ ائمۀ اطهار در توجیه افراد به مقام افتاء، و روایاتی که می‌فرماید: «للمخطئ أجرٌ و للمصیب أجران»² نیز مؤید همین مطلب است. جمعِ این دو قضیّه به چه صورت است؟ این مسئله‌ای است
1. مصباح‌الشریعة، ص ١٦. نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٣١٨:
  «قال الصّادق علیه السّلام:
  لا یحِلّ الفُتیا لِمن لا یَستفتی من اللَهِ عزّ و جلّ بصفاءِ سرِّه، و إخلاصِ عملِه و علانیتِه، و برهانٍ من ربِّه فی کلِّ حالٍ. لأنّ من أفتیٰ فقد حکَم، و الحکم لا یصِحّ إلّا بإذنٍ من اللَهِ و برهانِه. و من حکَم بخبرٍ بلا معاینةٍ فهو جاهلٌ مأخوذٌ بجهلِه، و مأثومٌ بحکمِه.
  قال النّبی صلّی اللَه علیه و آله:
  أجرؤُکم علی الفتیا أجرؤُکم علی اللَه عزّ و جلّ. أ ولا یعلَم المفتی أنّه هو الّذی یدخُل بینَ اللَهِ تعالی و بینَ عبادِه و هو الحائرُ بینَ الجنّةِ و النّارِ؟!
  ”حضرت صادق علیه السّلام گفتند:
  حلال نیست فتوادادن برای کسی که خودش در هر حال از روی صفا و پاکیِ سرّش و از روی اخلاص در عملش و اخلاص در کارهای آشکارش و از روی برهان و حجتی از جانب پروردگارش، مسائل را از خدا نمی‌پرسد و از او استفتاء نمی‌نماید. چون کسی که فتوا می‌دهد، حکم کرده است؛ و حکم بدون اذن و اجازۀ خدا و بدون حجت و برهانی از سوی وی صحیح نیست. کسی که بدون مشاهده و عیان خود، از روی خبری که شنیده است حکم نماید، جاهل است؛ وی را به جهلش اخذ می‌کنند و به حکمش گنه‌کار به شمار می‌آورند.
  رسول اکرم صلّی اللَه علیه و آله و سلّم فرمودند: بی‌باک‌ترینِ شما بر فتوادادن، بی‌باک‌ترینِ شما بر خداوند عزّوجلّ است. آیا شخصِ فتوادهنده نمی‌داند که او در میان خدای تعالی و میان بندگانش داخل شده است و اوست که پیوسته در میان بهشت و دوزخ روان (متحیّر و سرگردان) است؟!“»
2. مسند أحمد، ج ٢٩، ص ٣٠٨ (با اختلاف). فرائدالأصول، ج ١، ص ٤١:
  «و قد اشتهر أنَّ للمصیب أجرین و للمخطئ أجرًا واحدًا.»