ارتداد در اسلام

از عبارتِ «فنصرانیٌ أسلَمَ» معلوم می‌شود که این حدیث مقطوع است.¹و²

روایت دوم شبیه به روایت اول است:

عن أبی‌جعفرٍ و أبی‌عبدِاللَه علیه السّلام فی المرتدِّ: «یُستَتابُ فَإن تابَ و إلّا قُتل.»³

روایت سوم روایت جمیل‌بن‌دَرّاج است:

عن أحدِهما علیهما السّلام فی رجلٍ رجَع عن الإسلامِ، فقال: «یُستَتابُ فَإن تابَ و إلّا قُتل.»⁴

اهمیت ادراک صحیح از کیفیت تکلم و تخاطب در استنباط روایت

نمی‌توان گفت که در این روایت، عبارتِ «فی رَجُلٍ رجَع» نسبت به اقسام ارتداد مطلق است، بلکه مجمل و مبهم است؛ زیرا شرایط اطلاق فرق می‌کند.

توضیح آنکه یک‌وقت سائل می‌گوید: «رجلٌ رجَع عن الإسلام» و منظورش استعلام حکم یک شخص خاصی است که از اسلام برگشته ولی در روایت به‌صورت نکره و کلی ذکر شده که این باعث ابهام و اجمال گردیده است. اما یک‌وقت می‌گوید: «رجلٌ رجَع عن الإسلام» و مقصودش آن است که مطلقاً اگر یک مردی از اسلام برگشت چه باید کرد. «لحن کلام» در استفادۀ اطلاق و عدم آن بسیار تأثیر دارد. به‌واسطۀ عدم درک صحیح کیفیت تکلم و تخاطب در روایت، بسیاری از اشتباهات