ارتداد در اسلام
تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن
کتاب حاضر، دربرگیرندۀ مبانی و مباحث تحلیلی پیرامون مسئلۀ ارتداد در دین مبین اسلام است. این اثر که برگرفته از نوشتهجات و دروس خارج فقه آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّسسرّه) است، ارتداد را از منظر عقلی، فطری و فقهی تحلیل کرده و تفاوت نگاه مکتب اهلبیت علیهمالسلام را با دیدگاههای افراطی و تفریطی در مقولۀ آزادی اندیشه و بیان نشان میدهد. مؤلف در این اثر، مسائل مهمی نظیر تفاوت ارتداد ملی و فطری، نقش علم و عقل و عناد در تحقق موضوع ارتداد و... را در کنار مباحث کلامی و تاریخی بررسی کرده است. این کتاب با ساختاری موضوعی در یک مقدمه و ۹ فصل تدوین شده است.
ارتداد در اسلام
93نصرانیٌّ أو مُسلمَین، قال: «لا یُترَک؛ ولکن یُضرَبُ علی الإسلام.»1
در این روایت حضرت راجعبه صبیای که اختیار نصرانیت میکند، میفرمایند: «لا یُترَک، ولکن یُضرَب علی الإسلام؛ رها نمیگردد، بلکه باید زده شود بر اسلام». معنای این جمله آن نیست که حد بر او جاری شود؛ زیرا صبی حد ندارد. معنایش آن است که نباید بهاصطلاح «سَرِخود» کاری انجام دهد و باید تنبیه شود.
فرض کنید یک بچۀ ده ـ دوازده سالۀ ممیّز چطور وقتی که میخواهد یک کار خلاف انجام بدهد (مثلاً اگر مریض باشد و بخواهد یک طعام نامناسبی بخورد) پدر و مادر او را تنبیه میکنند، اینجا نیز حکم تنبیه را دارد.
بنابراین، روایات این باب دلالت میکنند که اگر صبی قبل از بلوغْ اسلام را طرد و ملل دیگر را انتخاب کند، باید تنبیه شود.
روایات باب سوم وسائلالشیعه: «بابُ أنّ المرتدَّ عن ملّةٍ یُستَتابُ ثلاثةَ أیّامٍ»
باب سوم روایات، حکم مرتد ملی را بیان میفرماید:2
روایت اول:
محمدُ بنُ یعقوبَ، عن محمدِ بنِ یحییٰ، عن العَمرَکیِّ، عن علیِّ بنِ جعفرٍ، عن أخیه علیه السّلام فی حدیثٍ قال: قلتُ: فنصرانیٌّ أسلَمَ ثمّ ارتَدَّ، قال: «یُستَتابُ فَإن رَجَعَ و إلّا قُتِلَ.»3
- همان. ترجمه:
«از امام صادق علیه السّلام راجعبه بچهای که وقتی به جوانی میرسد دین نصرانیت را اختیار میکند و یکی از پدر و مادرش نصرانی و یا اینکه هر دو مسلماناند، روایت شده است که فرمود: ”او به دین نصرانیت رها نمیشود بلکه زده میشود تا اسلام بیاورد.“» (محقق) - همان، ص ٣٢٧.
- همان. ترجمه:
«علیبنجعفر از برادرش امام کاظم علیه السّلام در ضمن حدیثی سؤال مینماید: پس اگر یک نصرانی اسلام بیاورد و سپس مرتد شود چه حکمی دارد؟ حضرت فرمود: ”وی به توبه امر میشود؛ پس اگر توبه نمود و بازگشت، باکی بر او نیست، و اما در غیر این صورت کشته میشود.“» (محقق)
- همان. ترجمه:
