Name: فلسفه حکم ارتداد در اسلام و آزادی اندیشه | بررسی مرزهای تفکر - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

ارتداد در اسلام

90

موسی‌بن‌جعفر علیهما السّلام نطفۀ مردم عن الأبوَین المسلمَین یا أحدهما المسلم منعقد شده و همه مسلمان فطری هستند، بنابراین در این روایت کیفیت حکم تفاوت پیدا کرده است.¹
به‌طورکلی در مباحث ارتداد تشخیص اینکه در چه صورتی فرد توبه داده می‌شود، و در چه صورتی توبه داده نمی‌شود، مطلب بسیار مشکلی است. آیا مرتد فطری را نباید توبه داد یا او را نیز باید استتابه نمود؛ پس چرا در روایت دوم می‌فرماید: «فلا توبَةَ له»؟
و همین‌طور اینکه اگر شخصی عن‌عدم‌الجحد به‌حسب‌ظاهر مرتد فطری شد، چرا نباید توبه داده شود؟ چرا مرتد ملی باید توبه داده شود؟ اگر کفر او ازروی جحد، انکار و عناد است، آیا دیگر بین مرتد فطری و ملی تفاوتی وجود دارد؟
و اینکه منظور از توبۀ مرتد چیست؟ آیا منظور رجوع به عقاید اولیّه است یا مراد رفع یدِ ظاهری از عقاید ثانویه است؟ اینها مسائل بسیار مشکل و قابل دقتی است که باید پیرامون آن بحث نمود.
تلمیذ: آیا انکار امامت نیز مانند انکار نبوت موجب ارتداد است؟ بعضی قائل‌اند که انکار امامت موجب ارتداد نیست؛ زیرا امامت یک مسئلۀ نظری است و
1. ‌المبسوط، شیخ طوسی، ج ‌٧، ص ٢٨١:
  «و رُوِیَ أن شیخًا تنصّر، فقال له علیٌّ علیه السّلام: ”ارتددتَ؟“ فقال: ”نعم.“ فقال له: ”لعلک أردتَ أن تصیبَ مالًا ثم ترجع؟“ قال: ”لا“ قال: ”لعلک ارتددتَ بسبب امرأةٍ خطَبتَها فأبت علیک فأردتَ أن تتزوجَ بها ثم ترجِع؟“ قال: ”لا.“ قال: ”فارجع!“ قال: ”لا، حتیٰ ألقی المسیحَ!“ فقتَله.»
  ترجمه: «روایت شده است که پیرمردی نصرانی شد. پس علی علیه السّلام به او فرمود: ”مرتد شده‌ای؟“ گفت: ”بله.“ فرمود: ”شاید می‌خواستی به مالی برسی و سپس به اسلام برگردی؟“ گفت: ”خیر.“ فرمود: ”شاید ارتداد تو به سبب زنی بوده است که خواستگاری نموده‌ بودی و وی نپذیرفته بود و می‌خواستی با او ازدواج کنی و سپس به اسلام برگردی؟“ گفت: ”خیر.“ فرمود: ”به اسلام بازگرد!“ گفت: ”باز نمی‌گردم تا اینکه مسیح را ملاقات کنم!“ پس علی علیه السّلام او را به قتل رساند.» (محقق)