ارتداد در اسلام
تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن
کتاب حاضر، دربرگیرندۀ مبانی و مباحث تحلیلی پیرامون مسئلۀ ارتداد در دین مبین اسلام است. این اثر که برگرفته از نوشتهجات و دروس خارج فقه آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّسسرّه) است، ارتداد را از منظر عقلی، فطری و فقهی تحلیل کرده و تفاوت نگاه مکتب اهلبیت علیهمالسلام را با دیدگاههای افراطی و تفریطی در مقولۀ آزادی اندیشه و بیان نشان میدهد. مؤلف در این اثر، مسائل مهمی نظیر تفاوت ارتداد ملی و فطری، نقش علم و عقل و عناد در تحقق موضوع ارتداد و... را در کنار مباحث کلامی و تاریخی بررسی کرده است. این کتاب با ساختاری موضوعی در یک مقدمه و ۹ فصل تدوین شده است.
ارتداد در اسلام
78پیغمبر نقل شده است.1
قبل از ورود به بیان آنچه مورد نظر است، بسیار مفید است که تمام روایات مربوط به این بحث که در این کتاب شریف و همچنین در مستدرک2 آمده است مطالعه شود؛ و لذا ما دیگر همۀ روایات را نمیخوانیم. همچنین لزوماً باید روایات اهلتسنّن را نیز در نظر گرفت و به مجموع روایات تسلط داشت.3
یکوقت ما میخواهیم مثل دأب متعارف حوزه که دامنۀ مسئلۀ ارتداد را بسیار وسیع دانستهاند، مطلب را مطرح کنیم، و یکوقت میخواهیم ببینیم واقعیت چیست.
حکایت استفتایی دربارۀ اتهام ارتداد نسبت به فردی از اهل علم
«سیدی از اهل علم نسبت به عالم دیگری مسئله داشت و نمیتوانست ببیند که بازاریان موجّه به او مراجعه میکنند. پیوسته مسائلی را برای او به وجود میآورد تا اینکه بالأخره مشاهده نمود که او در روزنامه قضیهای را مربوط به جریان کربلا نوشته که شاید بیاشکال نباشد. همین کاه را کوهی کرده، از احساسات مردم نسبت به سیدالشهداء علیهالسّلام سوءاستفاده و حکم به مخالفت با اهلبیت و ارتداد و اعدام او نمود!
از بالای منبر افراد را دعوت کرد که: ”شما چه نشستهاید درحالیکه افراد کافر و مرتد و مخالف با اهلبیت در این شهر حضور دارند؟!“ عدهای هم داوطلبانه رفتند که او را اعدام کنند! استفتائیهای را مبنی بر حکم اعدامش جمع کرده بودند، و یک نفر از آقایان هم حداقل نگفته بود که بهتر است راجعبه این مسئله تحقیق شود، و یا شاید ایشان توبه کند.
خلاصه بنده ایشان را توسط برخی از دوستان در منزل ملاقات کردم. ایشان اتفاقاً بسیار مرد خوب، منظم و منزهی بود؛ و لذا در جواب این استفتاء صریحاً نوشتم:
- مطابق با ج ٢٨، ص ٣٢٣ ـ ٣٥٦ از طبع مؤسسه آلالبیت علیهم السّلام. (محقق)
- جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به مستدرکالوسائل، ج ١٨، ص ١٦٣؛ دعائمالإسلام، ج ٢، ص ٤٧٩.
- رجوع شود به ص ١٥٧.
