ارتداد در اسلام

خودم به شما این شیء صد تومانی را هبه می‌کنم.»

حال در استیجارِ صلاة و صوم نیز مطلب همین است که بدون تعهد، ضمانتی وجود ندارد. پولی که مستجیر می‌دهد، در قبالِ صرفِ تعهد اجیر است. لذا این تعهد اختصاص به دریافت پول ندارد؛ مثلاً اگر شخصی متعهد شود که دو رکعت نماز لیلةالدفن برای میتی بخواند، واجب است بدون دریافت وجه بخواند.

تلمیذ: این مسئله دیگر ضمان مصطلح نیست؛ بلکه ضمانِ در قبالِ یک تعهد اخلاقی است که نهایتاً وجوب تکلیفی دارد نه وضعی.

استاد: همان ضمان مصطلح است.

تلمیذ: پس چرا لازم نیست پولی پرداخت کند؟

استاد: در اینجا نفس تعهد مهم است. عمل به نفس تعهدی که باید اجیر انجام دهد واجب است. اگر اجیر تعهد و تضمین کند، ضامن است و در صورت عدم انجام عمل باید وجه آن را پرداخت کند. پس درصورتی‌که اجیر بدون تعیین اجرت تعهد و تضمینی کرده، باید اُجرةالمثل را به مستجیر پرداخت نماید؛ و اگر اُجرةالمسمّیٰ را تعیین و از مستجیر دریافت کرده، باید آن را به او برگرداند.

تلمیذ: اینکه معوّضه است.

استاد: معوّضۀ در قبالِ تعهد است، نه در قبال نفس‌العمل. نفس‌العمل باید للّه باشد؛ صحبت در این است که همین تعهدِ للّه، یک امر ملزِمه‌ای است، و اگر به این الزام عمل نشود، ضمان دارد.

تملیذ: لازمۀ این مطلب آن است که تعهد، مالیت داشته باشد.

استاد: بله، نفس تعهد بر یک امری، مالیت دارد. مثلاً فردی متعهد می‌شود که: «در قبالِ صد تومان پیغامی را به شخصی برساند.» چرا این تعهد مالیت نداشته باشد؟

تلمیذ: پس بالمَآل چه این قضیّه قابلیتِ استیجار داشته باشد و چه نداشته باشد، در هر دو صورت شخص نمی‌تواند از تعهد خود تخلف کند. لذا ثمرۀ این