ارتداد در اسلام
تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن
کتاب حاضر، دربرگیرندۀ مبانی و مباحث تحلیلی پیرامون مسئلۀ ارتداد در دین مبین اسلام است. این اثر که برگرفته از نوشتهجات و دروس خارج فقه آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّسسرّه) است، ارتداد را از منظر عقلی، فطری و فقهی تحلیل کرده و تفاوت نگاه مکتب اهلبیت علیهمالسلام را با دیدگاههای افراطی و تفریطی در مقولۀ آزادی اندیشه و بیان نشان میدهد. مؤلف در این اثر، مسائل مهمی نظیر تفاوت ارتداد ملی و فطری، نقش علم و عقل و عناد در تحقق موضوع ارتداد و... را در کنار مباحث کلامی و تاریخی بررسی کرده است. این کتاب با ساختاری موضوعی در یک مقدمه و ۹ فصل تدوین شده است.
ارتداد در اسلام
244آیۀ سوم: ﴿قُل هَل یَستَوِی ٱلَّذِینَ یَعلَمُونَ وَٱلَّذِینَ لا یَعلَمُونَ إِنَّمَا یَتَذَکَّرُ أُوْلُواْ ٱلأَلبَٰبِ﴾
آیۀ سومِ قابل استدلال، شریفۀ ﴿قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ﴾1 است.
آیه میفرماید: بهمقدار لُب و عقل، تذکر پیدا میشود؛ و به میزانی که عقل و علم وجود ندارد، تذکری نیز وجود ندارد.
آیات بسیار دیگری نیز مربوط به تأمل، تدبر و تفکر وجود دارد که بهجهتِ اطالهندادن کلام از آن صرف نظر میکنیم.2
آیۀ چهارم: آیۀ استضعاف
تلمیذ: آیا در صورت جهل، «استضعاف» شامل حال شخص نمیشود؟
استاد: بله؛ استضعاف در موضوع یا حکم وجود دارد. استضعاف بهسببِ هجرت به دارالکفر یا بهدلیلِ اعتقاد به عقاید خلاف ولو در دارالاسلام، از حدّ پایین تا أعلیٰ همه را شامل است.
بنابراین، کسانی که متدین به دین حق هستند، اما در تحتِ شرایطی غیرمنطقی، نه میتوانند مسلک و مکتب حقّ خود را اظهار کنند و نه میتوانند مهاجرت کنند، و نیز مخالفینی با عقاید غیرحقه که در شرایطی خاص و غیرمنطقی قرار داشته، ابلاغی هم برای ایشان متحقق نشده، همه مشمول ادلۀ استضعاف قرار میگیرند.3
- سوره زمر (٣٩) آیه ٩. اللَهشناسی، ج ٢، ص ٢٠٨:
«بگو: آیا یکسان هستند کسانی که میدانند و کسانی که نمیدانند؟! فقط صاحبان عقل و اندیشه میباشند که به ذکر خدا متذکر میگردند.» - به عنوان نمونه رجوع شود به سوره ص (٣٨) آیه ٢٩: ﴿كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ مُبَٰرَكٞ لِّيَدَّبَّرُوٓاْ ءَايَٰتِهِۦ وَلِيَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ﴾؛ سوره عنکبوت (٢٩) آیه ٤٣: ﴿وَتِلۡكَ ٱلۡأَمۡثَٰلُ نَضۡرِبُهَا لِلنَّاسِ وَمَا يَعۡقِلُهَآ إِلَّا ٱلۡعَٰلِمُونَ﴾.
- معادشناسی، ج ٣، ص ٧٧:
«گروهی از مردم هم که مورد ظلم و تعدّی مستکبرین قرار نگیرند و در دارالإسلام بهسر برند و عنوان استضعاف بر آنان منطبق نگردد، اگر مردمی باشند از زنان و مردان و فرزندانی که راهی برای ادراک حقایق و معنویّات پیدا نمیکنند و چارهای برای وصول به احکام الهیّه و معارف حقّه نمییابند، آنان نیز از ورود در جهنم مصون و مورد عفو الهی واقع خواهند شد.»
- سوره زمر (٣٩) آیه ٩. اللَهشناسی، ج ٢، ص ٢٠٨:
