ارتداد در اسلام

این آیه، تکلیف براساس مقدار معرفت و توان ظاهری بر انسان تعلق می‌گیرد.

این آیه می‌فرماید: هر تکلیفی که به هر نفسی تعلق می‌گیرد، اولاً به میزان سعۀ عقلانی و علمی اوست، و ثانیاً به‌مقدارِ ظرفیت و توان و قدرت جسمانی که دارد.

آیۀ دوم: ﴿لا یُکَلِّفُ ٱللهُ نَفسًا إِلاّ مَا ءَاتَیٰهَا﴾

آیۀ دوم شریفۀ ﴿لَا يُكَلِّفُ ٱللَهُ نَفۡسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَا﴾¹ است.

این آیه می‌فرماید: «خداوند به آن مقداری که به مکلف اعطا نموده است، تکلیف می‌کند.» حال بحث اینجاست که معنای تکلیف به‌اندازۀ ﴿مَآ ءَاتَىٰهَا﴾ آن است که تکلیف به میزان محدودۀ علمی هر شخص می‌باشد؛ و وقتی یک مکلف نسبت به قضیه‌ای «شک» داشته و «علم» نداشته باشد، این تردید خارج از حدودِ ﴿مَآ ءَاتَىٰهَا﴾ بوده و لذا دیگر تکلیفی وجود نخواهد داشت.

همچنین است حال شخصی که تردید ندارد، ولی براساس مقدماتی، علمی خاص به دست آورده که برای وصول به نفس‌الأمر و واقع محدودیت دارد. در اینجا نیز ﴿لَا يُكَلِّفُ ٱللَهُ نَفۡسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَا﴾ شامل خواهد بود و تکلیف به همان مقدار بر او تعلق می‌گیرد.

علت این مسئله آن است که مدار تکلیف و عدم تکلیف، نتیجه‌ای است که بر ترتیب مقدمات از سلسلۀ مدرکات عقلیۀ واصله برای مکلف پیدا می‌شود؛ و همان‌طور که ممکن است مکلفی از ترتیب مقدماتی به نتیجۀ صحیح برسد و مصداقِ ﴿لَا يُكَلِّفُ ٱللَهُ نَفۡسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَا﴾ شود، همین‌طور ممکن است مکلفی با ترتیب مقدماتی به خلافِ آن نتیجۀ اول برسد.

بنابراین، ممکن است مقدمات براساس شرایط، جوانب، ذهنیات و میزان بصیرت مکلف در ذهن او تصویر پیدا کرده باشد، و این شرایط در تشکیل مقدمات