ارتداد در اسلام

مفاسد خود را احساس نمی‌کند، قرار دادید؟!»

صحبت در این است که تعلق اوامر و نواهی از چنین مولایی حکیم نسبت به یک بچۀ ده‌ساله، و ترتب عقاب و ثواب بر آن اوامر و نواهی که مشروط به هزار وادیِ تودرتو و هزار سرّ و بطن و احتمال است، چگونه متصور است؟! آیا مسخره نیست که چنین تعلق تکلیفی از یک مولای عرفی مذموم باشد اما از مولایی حکیم صحیح باشد؟! چطور ممکن است دختری ده‌ساله با کارهای بچگانه متعلق تکلیفی عقاب‌آور باشد؟! آیا اگر دختری ده‌ساله نماز صبح را نخواند و در همان موقع از دنیا رفت، خدا او را عقاب می‌کند درحالی‌که او اصلاً نمی‌فهمد نماز چیست، و اگر هم نمازی می‌خواند به‌جهت ترس یا تشویق و ترغیب و جایزه است؟! نمازنخواندنِ دختر دوازده‌ساله که سهل است، حتی اگر به خداوند ناسزا هم بگوید، اساساً کفر او عدم کفر است.

نتیجۀ بسیار مهم اینکه: محور و حجَر اساسی برای مسئلۀ تکلیف در وهلۀ اول عبارت است از: عقل و کیفیت ارتباط انسان با مبدأ و احراز موقعیت خود در قبال آن.

خروج مرأة از حکم ارتداد، به‌دلیل غلبۀ احساسات بر قوای عاقله

بر همین اساس، «عقل» دال بر عدم تحقق ارتداد بعضی از افرادی است که حتی ممکن است ضروری‌ای از ضروریات دین را انکار کرده باشند، و بر همین اساس است که روایات، ارتداد مرأة را موجب افناء و اعدام نمی‌داند، ولو اینکه ارتداد فطری باشد.

زن دارای غلبۀ احساسات بر قوای عاقله بوده، نمی‌تواند به‌واسطۀ قوای عاقله آن‌طورکه باید و شاید موقعیت خود را در برابر تکلیف و مصالح و مفاسد بیابد و وجدان کند.

بسیار دیده شده که زن به‌مجرد دعوا با شوهرش، به پیغمبر هم جسارت می‌کند! اگرچه زن در صورت محبت کافیِ مرد فحش نمی‌دهد، اما این کم‌لطفی شوهر چه ربطی به پیغمبر دارد؟! این مسئله ناشی از همان غلبۀ احساس است؛ لذا گفته شده که اگر زن مرتد شد نباید او را اعدام کرد، بلکه باید او را در مضیقه قرار داد تا برگردد.