ارتداد در اسلام

بسم اللَه الرّحمن الرّحیم

نفسِ وسعت دایرۀ معنایی ارتداد در لسان روایات، مانع از تحقق ارتداد اصطلاحی

بحث راجع‌به شرایط تحقق ارتداد به‌وسیلۀ تبدّل اعتقاد حق به عقیدۀ خلاف و کیفیت آن بود. همان‌طور که گذشت، ارتداد به‌صرفِ تغییر و تبدل عقیدۀ حقه محقق نمی‌شود؛ زیرا احکام مترتبه بر ارتداد، به نفس‌الإرتداد برمی‌گردد، و با توجه به ادله‌ای که از مکلف حَظْر و منع را رفع می‌کند، با صرفِ تبدل عقیده نمی‌توان حکم به ارتداد مکلف نمود.

روایات باب ارتداد و احکام مترتب بر آن از قبیل قتل، حبس، افتراق زوجیت، تقسیم اموال بین وراث، مِن‌حیث‌المجموع بیان شد.¹ همان‌طور که مشاهده شد، در بعضی از روایات، به کفر مُجبِّره، در بعضی به کفر مفوِّضه، در بعضی به کفر یا شرکِ متدین به یک مسئلۀ خلاف ولو مسئلۀ غیرضروری، در بعضی به کفر منکر فرائض و ضروریات ولو بدون جهت شرک و کفر شخص، و در بعضی به کفر و شرک و اعدام غلاة حکم داده شده است.

و ازطرفی در قبال این روایات، روایاتی وجود دارد که عواقب و احکام ارتداد بر شخص مترتب نشده است.

حال از آنجایی‌که روایات این باب مختلف و این اختلاف در نظرۀ اولیّه موجب