ارتداد در اسلام

را در تحتِ کدام‌یک از این دو ملاک قرار دهید:

اول اینکه وقتی صحیح و سالم هستید و به شرب خمر احتیاج ندارید؛ شما در تحتِ ملاک حرمت واقع شده‌اید، و لذا بر شما حرام است.

اما دوم زمانی که مریض شده‌اید و طبیب برای صحت شما لزوم شرب خمر را تجویز کرده است؛ شما داخل در تحتِ ملاک وجوب حفظ‌النفس قرار می‌گیرید.

به‌عبارت‌دیگر رسول خدا نفرموده است: «امروز شرب خمر برای شما حلال است.» او مسئله را به‌عنوان ملاک کلی مطرح کرده که: «حفظ نفس واجب است» و «شرب خمر حرام است.» حال شما در تحتِ هرکدام از این دو ملاک که قرار گرفتید، باید طبق آن عمل کنید.

بنابراین، اگر منظور این افراد این بیان است، در این صورت دیگر زمان و مکان دخالتی ندارند و فقط ظرف تحقق هستند.

جاعلیت یا کاشفیت حکم حاکم

تلمیذ: اینکه عده‌ای از این افراد می‌گویند: «اگر همین موسیقی حلالی را که در رادیو گوش می‌دهید، مثلاً از رادیو عربستان گوش کنید، حرام است» چه صورتی دارد، و آیا این مسئله به تبعیت از حکومت اسلام بازگشت خواهد داشت؟

استاد: قطعاً چنین سخنی گزاف و بی‌اساس است. حکومت فقط جنبۀ کاشفیت دارد، نه جنبۀ جاعلیت. حتی حکومت پیغمبر و ائمه صلوات‌اللَه‌علیهم نیز جنبۀ جاعلیت ندارد و از این جهت بین حاکم اسلام و سایر افراد هیچ فرقی نیست الاّاینکه این جنبۀ کاشفیت به‌دستِ ما نیست و به‌دستِ حاکم است.

حاکم اسلامی هیچ‌وقت چنین قدرتی ندارد که مِن‌تلقاءِ‌نَفسِه حکمی را بر موضوعی بار و جعل حکم کند، و مثلاً نسبت به فردی بگوید: «زن خود را طلاق بده!» کلام حاکم باید یا از آن حکم واقعی یا از آن حکم ظاهری که تشخیص می‌دهد کشف کند.

درهرصورت، ازجهتی حاکم مسلمین مانند سایر افراد است و تشخیص او نباید مثل صاحب دکّانی که به دلخواه خود امتعه را جابجا می‌کند، بدون مسئولیت