ارتداد در اسلام

کنند درحالی‌که چنین حکمی خلاف بدیهی عقل و ضروری دین است؛ زیرا یکی از ضروریات دین، ترتب عقاب بر «عناد» و «جحود»، و عدم ترتب آن بر «جهل» است.

ثانیاً بر فرض که بر چنین شخصی، اسمِ «منکر» و «مرتد» صدق کند، آن‌وقت باید قائل به تفصیل شوید و بگویید:

گاهی ارتداد، مستوجب عواقب و التزامات شرعیه نیست؛

و گاهی ارتداد، مستوجب عواقب و التزامات شرعیه است.

درصورتی‌که در روایات چنین تفصیلی نداریم و در فرض صدق عنوانِ «ارتداد» عواقب و التزمات شرعی آن نیز مترتب می‌شود. بنابراین شما مرتکب خروج از احدالطرفین و قائل به شقّ ثالث شده‌اید که بطلان آن مجمعٌ‌علیه است.

و اما جواب حَلّی در این مقطع¹ به مرحوم آقا شیخ حسین حلی نسبت به مضمون این روایات و خصوصاً خبر کنانی آنکه: چه اشکالی دارد که کسی که انکار فرائض می‌کند کافر باشد؟

توضیح آنکه: برای تحقق ارتداد، انکار توحید و رسالت تصریحاً و بالدلالة المطابقیة لازم نیست؛ تکذیب رسالت و‌لوبالإلتزام نیز صادق است.

معنای کلام کسی که می‌گوید: «من خدا و رسول را قبول دارم ولی حج را قبول ندارم» آن است که: «من رسالت منطبق با فهم خود را قبول دارم، نه آن رسالت واقعیه و نفس‌الأمریه را.» مانند آن کسی که می‌گوید: «من مرحوم آقای بروجردی را قبول دارم، اما معرفةالرجال، شم‌ّالفقاهه و فقه‌الحدیث ایشان را قبول ندارم!» پس شما چه چیزی از آقای بروجردی را قبول دارید؟!

و اما مسئلۀ بعد اینکه: مرحوم حلی می‌فرمایند که این روایات مبهم و مختلف بوده، مثلاً بعضی صرفِ «انکار فرائض» و بعضی «انکار ما علم أنّه من الدین» را موجب خروج از اسلام می‌داند؛ لذا ایشان با توجه به این روایات استفاده می‌کنند که: