ارتداد در اسلام
تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن
کتاب حاضر، دربرگیرندۀ مبانی و مباحث تحلیلی پیرامون مسئلۀ ارتداد در دین مبین اسلام است. این اثر که برگرفته از نوشتهجات و دروس خارج فقه آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّسسرّه) است، ارتداد را از منظر عقلی، فطری و فقهی تحلیل کرده و تفاوت نگاه مکتب اهلبیت علیهمالسلام را با دیدگاههای افراطی و تفریطی در مقولۀ آزادی اندیشه و بیان نشان میدهد. مؤلف در این اثر، مسائل مهمی نظیر تفاوت ارتداد ملی و فطری، نقش علم و عقل و عناد در تحقق موضوع ارتداد و... را در کنار مباحث کلامی و تاریخی بررسی کرده است. این کتاب با ساختاری موضوعی در یک مقدمه و ۹ فصل تدوین شده است.
ارتداد در اسلام
208و لا یُخرِجه إلی الکفرِ إلّا الجُحودُ و الاستحلالُ؛ أن یقولَ للحلالِ: هذا حرامٌ، و للحرامِ: هذا حلالٌ، و دانَ بذلک، فعندَها یکونُ خارجًا من الإسلامِ و الإیمانِ و داخلًا فی الکُفر.1
در این روایت انکار محلّلات و محرّمات، موجب کفر دانسته شده است.
روایت سوم صحیحۀ عبداللَهبنسنان از امام صادق علیه السّلام:
من ارتکبَ کبیرةً مِن الکبائرِ فزعَم أنّها حلالٌ أخرَجَه ذلک من الإسلامِ و عُذِّبَ أشَدَّ العذابِ. و إن کان مُعترفًا أنّه ذنبٌ و ماتَ علیها أخرَجهُ من الإیمانِ و لم یُخرِجهُ من الإسلامِ و کان عذابُه أهوَنَ من عذابِ الأولِ.2
- دلیلالعروة، ج ١، ص ٤٤٦؛ الکافی، ج ٢، ص ٢٧. ترجمه:
«امام صادق علیه السّلام در مکاتبۀ خویش با عبدالرحیم قصیر میفرمایند:
”پس اسلام قبل از ایمان است و با ایمان مشارکت دارد. بنابراین، هنگامی که بنده گناهی از گناهان کبیره یا صغیره را مرتکب شد که خداوند از آن نهی نموده است، از ایمان خارج گشته، اسم ایمان از او ساقط و اسم اسلام بر وی کماکان ثابت میماند؛ پس اگر توبه کرد و استغفار نمود به دار ایمان باز میگردد.
و هیچ امری جز انکار و استحلال، وی را از اسلام به کفر خارج نمینماید؛ مثل اینکه نسبت به امری که حلال است بگوید: این حرام است و نسبت به امری که حرام است بگوید: این حلال است و به این قضیه معتقد باشد. در این صورت شخص از اسلام و ایمان خارج گشته و در کفر داخل شده است.“» (محقق) - دلیلالعروة، ج ١، ص ٤٤٦؛ الکافی، ج ٢، ص ٢٨٥. ترجمه:
«عبداللَهبنسنان میگوید: از امام صادق علیه السّلام راجعبه مردی که گناه کبیره انجام میدهد و با همین حال از دنیا میرود، سؤال نمودم که: ”آیا این عمل وی را از اسلام خارج میکند و اگر عذاب شود مانند مشرکین تا ابد در عذاب خواهد بود، یا اینکه مدتی در عذاب خواهد بود و بعد عذاب وی قطع میگردد؟“
فرمود: ”هرکس گناهی از گناهان کبیره را مرتکب شود و نظرش این باشد که انجامِ آن گناه حلال است، این عقیدهاش وی را از اسلام خارج مینماید و به شدیدترین عذابها عذاب میگردد. و اگر معترف باشد که عملش گناه است و بر آن گناه بمیرد، ارتکاب به این معصیت وی را از ایمان خارج میکند اما از اسلام خارج نمینماید و عذابش از عذاب نفر اول کمتر است.“» (محقق)
- دلیلالعروة، ج ١، ص ٤٤٦؛ الکافی، ج ٢، ص ٢٧. ترجمه:
