ارتداد در اسلام

الکفرِ لإستلزامِه إنکارَ الدینِ؛ و إلّا فلا دلیلَ علی تحققِ الکفرِ به لنفسِه.

و من هنا لم یُحکَم بالکفرِ بإنکارِ جدیدِ الإسلامِ و بعیدِ الدارِ و نحوهما. بل و کلُّ مَن عُلمَ أنّ إنکارَه لشبهةٍ بل قیل و کل مَن احتُمِلَ وقوعُ الشبهةِ فی حقِّه لعدمِ ثبوتِ الاستلزامِ المذکورِ فی شیءٍ منها الذی هو المدارُ فی حصولِه.¹

در این عبارات می‌فرماید: دلالت التزامیه بین انکار منکِر و انکار نبوت، در صورتی است که این انکار به‌واسطۀ شبهه یا احتمال آن نبوده، بنابراین در صورت بروز شبهه یا احتمال آن، دلالت التزامیه نیز وجود نخواهد داشت.

ضرورت علم منکِر نسبت به ضروری‌بودن منکَر، در کلام صاحب جواهر

مضافاً به اینکه ممکن است عبارتِ «ما یعلم مِن الدینِ ضرورةً» خود مبیّن و مؤید این مطلب باشد. به نظر می‌رسد اصحاب در اینجا دچار خطا شده و «یَعلم» به‌صورت معلوم را «یُعلم» به‌صورت مجهول گرفته‌اند. و لذا معنای عبارت بنابر این احتمال آن است که شخص منکر باید عالم به ضروری‌بودنِ مسئله باشد، نه‌اینکه آن مطلب ثبوتاً ضروری دین باشد.