ارتداد در اسلام
تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن
کتاب حاضر، دربرگیرندۀ مبانی و مباحث تحلیلی پیرامون مسئلۀ ارتداد در دین مبین اسلام است. این اثر که برگرفته از نوشتهجات و دروس خارج فقه آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّسسرّه) است، ارتداد را از منظر عقلی، فطری و فقهی تحلیل کرده و تفاوت نگاه مکتب اهلبیت علیهمالسلام را با دیدگاههای افراطی و تفریطی در مقولۀ آزادی اندیشه و بیان نشان میدهد. مؤلف در این اثر، مسائل مهمی نظیر تفاوت ارتداد ملی و فطری، نقش علم و عقل و عناد در تحقق موضوع ارتداد و... را در کنار مباحث کلامی و تاریخی بررسی کرده است. این کتاب با ساختاری موضوعی در یک مقدمه و ۹ فصل تدوین شده است.
ارتداد در اسلام
193اما اگر فردی باشد که لم ینشَأ فی دارِ الإسلام، نمیتوان حکم به کفر او کرد.1و2
- جواهرالکلام، ج ٦، ص ٤٩.
- الف) الکافی، ج ٧، ص ٢٤٩:
«عدّةٌ من أصحابِنا، عن أحمدَ بنِ أبیعبدِاللَهِ، عن عمرو بنِ عثمانَ، عن علی بنِ أبیحمزةَ، عن أبیبصیرٍ، عن أبیعبدِاللَهِ علیه السّلام، قالَ: لقد قضیٰ أمیرُالمؤمنینَ صلوات اللَه علیه بِقضیةٍ ما قضیٰ بها أحدٌ کانَ قبلَهُ، و کانت أوّلَ قضیةٍ قضیٰ بها بعدَ رسولِ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم؛ و ذلک أنّهُ لمّا قُبِض رسولُ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم و أفضَی الأمرُ إلی أبیبکرٍ أُتی بِرجلٍ قد شرِب الخمرَ فقالَ لهُ أبوبکرٍ: أ شرِبتَ الخمرَ؟
فقالَ الرّجلُ: نعم.
فقالَ: و لِمَ شرِبتَها و هی محرّمةٌ؟!
فقالَ: إنّنی لمّا أسلمتُ و مَنزلی بینَ ظَهرانَی قومٍ یَشرَبونَ الخمرَ و یَستَحِلّونَها و لو أعلَمُ أنّها حرامٌ فأجتَنِبُها [و لو علِمتُ أنّها حرامٌ اجتنبتها].
قالَ: فالتفتَ أبوبکرٍ إلیٰ عمرَ فقالَ: ما تقولُ یا أباحَفصٍ فی أمرِ هذا الرّجلِ؟
فقالَ: مُعضلةٌ و أبوالحسنِ لَها.
فقالَ أبوبکرٍ: یا غلامُ ادعُ لنا علیًا.
قالَ عمرُ: بل یُؤتَی الحَکَمُ فی منزلهِ.
فأتَوهُ و معهُ سلمانُ الفارسی فأخبَرهُ بِقصّةِ الرّجلِ فاقتَصَّ علیهِ قصّتَهُ فقالَ علی علیه السّلام لأبی بکرٍ: ”ابعَث معهُ مَن یَدورُ بهِ علیٰ مجالسِ المهاجرینَ و الأنصارِ، فمَن کانَ تَلا علیهِ آیةَ التّحریمِ فَلیَشهَد علیهِ فإن لم یکن تَلا علیهِ آیةَ التّحریمِ فلا شیءَ علیهِ.“
ففعَلَ أبوبکرٍ بِالرّجلِ ما قالَ علی علیه السّلام، فلم یَشهَد علیهِ أحدٌ، فخَلّی سبیلَهُ.
فقالَ سلمانُ لِعلی علیه السّلام: لقد أرشَدتَهم.
فقالَ علی علیه السّلام: ”إنّما أرَدتُ أن أُجَدِّدَ تأکیدَ هذهِ الآیةِ فیَّ و فیهِم: ﴿أَفَمَن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لَّا يَهِدِّيٓ إِلَّآ أَن يُهۡدَىٰ فَمَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ﴾.“»
ترجمه: از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمود: «امیرالمؤمنین علیه السّلام در قضیهای قضاوتی نمود که احدی قبل از وی چنین قضاوتی نکرده بود. و آن اوّلین قضاوتی بود که بعد از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم انجام فرمود. و داستان آن قضاوت این بود که وقتی رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم وفات نمود و امر حکومت و قضاوت به ابوبکر رسید، مردی را به نزدش ←
