ارتداد در اسلام

می‌کند، «مشرک» و به کسی که در مقام عناد است و می‌خواهد روی حق را بپوشاند، «کافر» می‌گویند؛ پس اگر در جایی به او «مشرک» گفتند، بالعنایة است.

در مفاد و معنای «جحد»

بنابراین، اگر شخصی مسئله‌ای را صرفاً انکار کرد، نمی‌گویند: «جَحَدَ» بلکه مثلاً می‌گویند: «أخبَرَ بهذا».

فرضاً اگر معتقد است که زید نیامده، نمی‌گویند: «جحَد مجیءَ زید» بلکه می‌گویند: «أخبَر بعدم المجیء» یا «لم یعلَم المجیء». جحد در آنجایی است که در مقام «عناد» و «استکبار» است. اگر شخصی دارای ذهن صاف و پاک بوده و در مقام عناد نباشد، به او نسبت جحد نمی‌دهند.

در مفاد و معنای «انکار»

تلمیذ: آیا «انکار» نیز همین معنای جحد را می‌دهد؟

استاد: «أنکَرَ» با «جحَد» تفاوت دارد. «أنکره» یعنی «رَدَّ علیه و عاتَبَه».

تلمیذ: اگر شخصی به مجیء زید علم نداشته باشد، نمی‌گویند: «آمدنِ زید را انکار کرد». «أنکر مجیءَ زید» به‌معنای علم به مجیء و درعین‌حال انکار آن است.

استاد: خیر، ممکن است علم نداشته باشد. استعمال صیغۀ «انکار» یک توسعه‌ای دارد که «جحد» آن توسعه را ندارد.¹

فرضاً اگر شخصی در یک مجلسی مطلبی را از شخص دیگری در مخالفت با او مطرح کند، می‌گویند: «أنکرَ علیه و رَدَّه». یعنی معتقَد این شخصِ گوینده آن است که این مطلب صحیح نیست، ولی این دلیل بر عناد او نیست.

مثلاً گفته می‌شود: اگر دیدید شخصی دارد عمل خلافی انجام می‌دهد، «فأنکِروا علیه»؛ یعنی او را معاتبه و مقابله کنید و مورد خطاب قرار دهید.