ارتداد در اسلام

¹

استاد: مسئله در جنگ جمل و صفّین نیز همین‌طور بوده است.

شخصی را فرض کنید که اعتقادش به رسالت و نبوت، ولایت و وصایت از ما هم بهتر است؛ اسلام را انکار نمی‌کند و صلاةاللیل را هم از ما بهتر می‌خواند و تعبد به آداب و مستحباتش از ما بیشتر است، ولی درعین‌حال می‌گوید: «عقل و فکر و ادراکِ من نمی‌تواند فلان مسئله را از اسلام بداند و قرار دهد» حال آیا چنین کسی اسلام را انکار کرده است؟!

تلمیذ: با این بیان، مسئله بسیار مشکل می‌شود؛ زیرا ما کاشفی برای قصد واقعی انکار فرد مرتد نخواهیم داشت.

استاد: بله؛ لذا عرض خواهیم کرد که چنین شخصی باید اختبار و امتحان شود.

البتّه فعلاً در مقام ثبوت ارتداد صحبت می‌کنیم، نه اثبات ارتداد که مربوط به محکمه است. بحث در این است که ثبوت ارتداد فی‌نفس‌الأمر و فی‌عالم‌الواقع که بتوان قبل از رجوع به محکمه، به کفر شخص حکم نمود، به چه مسئله‌ای حاصل می‌شود.

مِن‌باب‌مثال آیا به‌صرف انکار حتی یک مسئلۀ ضروری، ارتداد شخص ثابت می‌گردد درحالی‌که او اعتقاد به اسلام و پیغمبر دارد و می‌گوید: «لَعلّ هذه المسألة من زمنِ النبی إلیٰ زمانِنا هذا تَبَدَّلَت و تَغیَّرت، و ما بأیدینا لیست بما أنزله اللَه»؟