Name: فلسفه حکم ارتداد در اسلام و آزادی اندیشه | بررسی مرزهای تفکر - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

ارتداد در اسلام

135

¹
تلمیذ: این حکم از مبحث ارتداد خارج است؛ چراکه این حکم نسبت به غالیانی است که سابقاً مسلمان نبودند تا بخواهند مرتد شوند. زیرا آنها از هندوستان آمده بودند، و اهل هندوستان² در آن زمان اصلاً مسلمان نبودند.
استاد: خیر، آنها مسلمان بودند و روایات دیگری نیز غیر  از این روایتِ اهالی «زُطّ» هندوستان وجود دارد که حضرت همین حکم را فرموده‌اند.
بنابراین، درست است که روایت دوم می‌فرماید آنها اهل زطّ هندوستان بوده‌اند، ولی مدینه در آن موقع بسیار بزرگ بوده و افراد زیادی حتی از زنج و سودان و آفریقا می‌آمدند و در مدینه زندگی می‌کردند. شخص یک‌دفعه از هند نمی‌آید نزد حضرت ادعا کند و برود.
تلمیذ: سابقاً نظر جنابعالی نسبت به غلاة این بود که بعضی از آنها اهل عرفان و سلوک و مبارزه با نفس بودند و انکشافات باطنی داشتند و مسائلی را ادراک می‌کردند.
استاد: بله، پافشاری آنها بی‌جهت نبوده است؛ می‌فهمیدند و ادراکاتی داشتند، ولی بین ظهور و مظهریت خلط می‌نمودند. به همین دلیل هم حضرت آنها را متوجه
1. ← قال: «فإنّه رسولُ اللَه.» قالوا: «لا نعرِفه بذلک؛ إنما هو أعرابیٌّ دعا إلیٰ نفسه!»
  فقال: «إن أقررتم و إلّا لأقتُلنَّکم!» قالوا: «و إن فعَلت!»
  فوکَّل بهم شرطةَ الخمیس، و خرَج بهم إلی الظَهرِ ظَهرِ الکوفة، و أمَر أن یحفِرَ حفرتین، و حفَر إحداهما إلیٰ جنب الأُخری، ثم خرَق فیما بینهما کوّةً ضخمة شبهَ الخوخة، فقال لهم: «إنّی واضِعُکم فی إحدیٰ هذین القلیبین و أُوقِد فی الأُخری النار فأقتُلکم بالدخان!»
  قالوا: «و إن فعَلت فإنّما تقضی هذه الحیاةَ الدنیا!» فوضَعهم فی إحدی الجُبَّین وضعًا رفیقًا، ثمّ أمَر بالنار فأُوقدَت فی الجُبِّ الآخر، ثمّ جعَل ینادیهم مرةً بعدَ مرةً: «ما تقولون؟» فیجیبونه: «اِقض ما أنت قاض!» حتی ماتوا.
  همچنین مرحوم علامه امینی در الغدیر، ج ٧، ص ٢١١ راجع‌به مطلب می‌فرمایند:
  و أما فعلُ أمیرِالمؤمنین علیه السّلام بعبدِاللَهِ بنِ سبأ و أصحابِه فلم یکن إحراقًا ولکن حفر لهم حفائر، وخرق بعضَها إلی بعضٍ، ثمّ دخن علیهم حتی ماتوا. (محقق)
2. همان، ص ٣٣٥، روایت دوم از «باب حکمِ الغُلاةِ و القَدَریّة».