Name: فلسفه حکم ارتداد در اسلام و آزادی اندیشه | بررسی مرزهای تفکر - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

ارتداد در اسلام

134

باید روشن شود که ادعای غالی به چه نحوه است. یک‌وقت ادعای مظهریت است که در این صورت ادعای ربوبیت نیست؛ اما یک‌وقت ادعای عبداللَه بن سبأ، نفیِ ربوبیت اله و اثبات ربوبیتِ علی و به‌عبارت‌دیگر، تجسّمِ ربوبیت در این فرد است. اگر این‌طور باشد حکم او همین است که حضرت اجرا کردند و از آن نگذشتند.
تلمیذ: در روایات نحوۀ عذاب افراد مرتد فرق می‌کند؛ در مورد بعضی امر به کشتن شده و بعضی دیگر را می‌سوزاندند.
استاد: بله، امیرالمؤمنین علیه‌السّلام غلاة را در حفیره‌ای گذاشتند و بعد روشن کردند تا دودش آنها را خفه کند و بکشد.¹
البته تصور بنده بر این است که منظور حضرت از این کار آن بوده که کم‌کم زمینه را برای آنها فراهم کنند تا اگر بتوانند برگردند؛ بعید است که می‌خواستند آنها را حبس کنند تا هیچ راه فراری نداشته باشند.²
1. همان، ص ٣٣٤، روایت اول از «باب حکمِ الغُلاةِ و القَدَریّة».
2. شاهد بر این نکته، روایتی در کافی، ج ٤، ص ١٨٢ در برخورد حضرت امیرالمؤمنین علیه السّلام با گروهی دیگر از مرتدین از متجاهرین به روزه‌خواری به شرح ذیل است:
  أُتِیَ أمیرُالمؤمنین صلوات اللَه علیه ـ و هو جالسٌ فی المسجدِ بالکوفة ـ بقومٍ وجَدوهم یأکلون بالنهار فی شهر رمضان، فقال لهم أمیرُالمؤمنین علیه السّلام: «أکَلتم و أنتم مفطرون؟» قالوا: «نعم.»
  قال: «یهودٌ أنتم؟» قالوا: «لا.»
  قال: «فنصاریٰ؟» قالوا: «لا.»
  قال: «فعلیٰ أیِّ شی‌ء من هذه الأدیان مخالفین للإسلام؟» قالوا: «بل مسلمون.»
  قال: «فسَفْرٌ أنتم؟» قالوا: «لا.»
  قال: «فیکم علةٌ استوجبتم الإفطار لا نشعُر بها فإنکم أبصَرُ بأنفسکم لأن اللَه عزّ و جلّ یقول: ﴿بَلِ ٱلۡإِنسَٰنُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦ بَصِيرَةٞ﴾؟» قالوا: «بل‌ أصبَحنا ما بنا علة.»
  قال: «فضحِک أمیرُالمؤمنین صلوات اللَه علیه.» ثمّ قال: «تشهَدون أن لا إله إلا اللَه و أن محمدًا رسول اللَه؟» قالوا: «نشهَد أن لا إله إلا اللَه و لا نعرِف محمدًا.» ←