ارتداد در اسلام
تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن
کتاب حاضر، دربرگیرندۀ مبانی و مباحث تحلیلی پیرامون مسئلۀ ارتداد در دین مبین اسلام است. این اثر که برگرفته از نوشتهجات و دروس خارج فقه آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّسسرّه) است، ارتداد را از منظر عقلی، فطری و فقهی تحلیل کرده و تفاوت نگاه مکتب اهلبیت علیهمالسلام را با دیدگاههای افراطی و تفریطی در مقولۀ آزادی اندیشه و بیان نشان میدهد. مؤلف در این اثر، مسائل مهمی نظیر تفاوت ارتداد ملی و فطری، نقش علم و عقل و عناد در تحقق موضوع ارتداد و... را در کنار مباحث کلامی و تاریخی بررسی کرده است. این کتاب با ساختاری موضوعی در یک مقدمه و ۹ فصل تدوین شده است.
ارتداد در اسلام
124صورتی حد مترتب میگردد که در خیابانی که چند نفر میگذرند این کار انجام شود و آنها هم «کالمیلِ فی المُکحُلة»1 ببینند! براساس این نظریه حتی در زنای به عنف نیز بدون شهادت حدی مترتب نخواهد شد!2
روایاتی ناظر به مقام ثبوت در مبحث ارتداد (ت)
حال صحبت در این است که حدّ مرتد و احکام او از قبیلِ انفصال زوجه، تقسیم اموال، فرضِ میتبودن، نجاست و امثالذلک تماماً مترتب بر ثبوت است، نه اثبات.3
- الکافی، ج ٧، ص ١٨٤.
- مگر میشود که زنای به عنف صورت گیرد ولی حد صرفاً مترتب بر شهادت باشد؟! گرچه چنین سخنی بسیار بعید است، اما یکی از افرادی که ثبوت حد را مترتب بر اثبات میدانستند، مرحوم آیةاللَه حاج سید رضا فرزندِ آقا سید صفی بهاءالدینی بودند که اخیراً از دنیا رفتند.
- آنچه از ملاحظۀ مجموع روایات به دست میآید آن است که حکم مرتد در مقام ثبوت ـ صرفنظر از مقام اثبات ـ قتل میباشد.
بهعنوان نمونه عباراتی از قبیل: «وإن وجَدتَ مِن أحَدٍ منهم خلوةً فاشدَخ رأسَهُ بالصَّخرةِ!»، «فدمُه مباحٌ»، «فإنّ دَمَه مباحٌ لِمن سمِع ذلک منه، و امرأتُه بائنةٌ منه یومَ ارتدَّ»، «یقتُله الأدنیٰ فالأدنیٰ قبلَ أن یُرفَعَ إلی الإمامِ» که در همین کتاب ذکر شدهاند، ظهور ـ و بلکه نص ـ در مقام ثبوت دارند. علاوهبر این نکته برخی از دیگر روایات ناظر به مقام ثبوت عبارتاند از:
الف. «قالَ رسولُ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله لِلمسلمینَ ـ و هُم مُجتَمِعونَ حَولَهُ ـ: ”أیّها النّاسُ إنّهُ لا نَبیَّ بعدی و لا سُنّةَ بعدَ سنّتی فَمَنِ ادّعَیٰ ذلک فَدَعواهُ و بِدعَتُهُ فی النّارِ و مَنِ ادّعَی ذلک فَاقتُلوه.“»١
«از امام صادق علیه السّلام روایت شده که نبی اکرم صلّی اللَه علیه و آله و سلّم به مسلمین که پیرامون آن حضرت جمع شده بودند فرمود: ”ای مردم! پیامبری بعد از من نیست، و سنتی بعد از سنت من نیست، پس هرکه ادعای آن را نمود، ادعا و بدعتش در آتش است و هرکه ادعای آن را نمود بکشید.“»
ب. «رُوینا عن رسولِ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم أنّه قال: ”مَن بَدَّلَ دینَه فَاقتُلوه.“»٢
«از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم برای ما روایت شده است که فرمود: ”هرکه دینش را به دین دیگری تبدیل کرد، او را بکشید!“»
ج. «مالکٌ، عن زیدِ بنِ أسلمَ، أنَّ رسولَ اللَهِ صلّی اللَه علیهِ [و آله] و سلّم قال: ”من غیَّر دینَه فاضربوا عنقَه.“»٣
«مالک از زیدبناسلم از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم روایت میکند که فرمود: ”گردن کسی که دینش را تغییر میدهد بزنید.“» ←
