ارتداد در اسلام

این شرک واقعی و حقیقی در همه وجود دارد: «إنّ الشرکَ لأخفیٰ من نملةٍ سوداءَ فی حَجَرٍ أسودَ فی اللیلةِ المظلمة.»¹ مرتد به کسی گفته می‌شود که اصول ظاهری احکام و حقایق را انکار کند.

تلمیذ: بحرانی با شیخ احمد احسایی بحث می‌کند و در نهایت حکم تکفیر شیخ احسایی را می‌دهد. آیا این حکم بر اساس این مطالب صحیح است؟

استاد: خیر. نمی‌توانید حکم به ارتداد کنید. البته شهید ثالث است که حکم به تکفیر او می‌کند.²

روایت اول در باب حکم زندیق و منافق و ناصب، روایتی است که اسنادش از محمدبن‌یعقوب است و می‌فرماید:

عن عدّةٍ من أصحابِنا، عن سهلِ بنِ زیادٍ، عن محمدِ بنِ الحسنِ بنِ شمّونٍ، عن عبدِاللَهِ بنِ عبدِ الرّحمنِ الأصَمِّ، عن مِسمَعٍ، عن أبی‌عبدِاللَهِ علیه السّلام: «أنَّ أمیرَالمؤمنینَ علیه السّلام أُتی بزندیقٍ فضرَب عِلاوتَه، فقیل له: ”إنّ له مالًا کثیرًا فَلمَن تَجعَلُ مالَهُ؟“ قال: ”لوُلدِه و لورثتِه و لزوجتِه.“»³

روایت دوم:

و بهذا الإسنادِ أنَّ أمیرَالمؤمنینَ علیه السّلام کان یحکُم فی زندیقٍ إذا شَهِد علیه رجُلانِ عَدلانِ مَرضیّانِ و شَهِد له ألفٌ بالبراءةِ جازَت شهادَةُ الرّجلینِ و أبطَلَ