عنوان بصری جلد 8

 من‌باب‌مثال کارخانه‌ای یک دستگاهی بیرون می‌دهد، ولی کیفیّت عملش را در روی کاغذ نمی‌نویسد؟ انسان چه‌کار می‌کند؟ خب می‌سوزاند! اگر فلان کارخانه بگوید که فرض کنید برای روشن کردن باید این کلید را زد ولی شما اشتباه بزنید، خب دستگاه می‌سوزد. باید از برق ضعیف استفاده کنید، ولی انسان همان برق قوی را متّصل کند دستگاه می‌سوزد. اگر راجع به کیفیّت و راه‌اندازی آن دستورالعمل ندهد، چه مفاسدی به بار می‌آید؟

 یک وقت خدا انسان را جور دیگری خلق می‌کند مانند حیوانات و مانند سایر [مخلوقات]، خب آن یک حساب و کتاب جدایی دارد؛ ولی نه، همین ما و همین انسان که دارای این افکار و این قوّۀ عاقله و این خصوصیّات و این استعدادِ برای رسیدن به کمال است و این مطالبی را که داریم، حالا یا از آن مطّلع هستیم یا نیستیم ولی بالأخره در روز قیامت که مطّلع می‌شویم و متوجّه می‌شویم که چه مسائلی بوده و ما خبر نداشته‌ایم، متوجّه می‌شویم چه عوالمی بوده و ما غافل بوده‌ایم؛ آن‌وقت اگر خدا در اینجا ما را بدون شریعت و بدون دین و بدون راهنما همین‌طور رها کند و [بگوید]: خودتان می‌دانید ـ دیگر بهتر از این که نمی‌شود، نه زوری بالای سر ما هست، نه فشاری، نه تضییقی ـ هر کسی هر کاری دلش می‌خواهد بکند، همین‌قدر به همدیگر تعدّی نکنید، هر کاری دلتان می‌خواهد بکنید؛ نماز می‌خواهید بخوانید یا نخوانید، روزه می‌خواهید بگیرید یا نگیرید، اصلاً من هیچ حکمی را نمی‌آورم. هیچ مسئله‌ای را مطرح نمی‌کنم، هیچ کاری نمی‌کنم، هیچِ هیچِ هیچ! در روز قیامت که افکار ما دگرگون می‌شود و چشم ما باز می‌شود و مطالبی را می‌بینیم و احساس حسرت و غبن می‌کنیم، آیا جا دارد به خدا اعتراض کنیم یا نه؟! جا دارد دیگر؛ این یک مسئلۀ روشن است. خدا می‌گوید: «آنجا نمی‌خواهد اعتراض کنی، بفرما این‌هم دین!» حالا این قضیّه کجایش دیگر زور است؟ کجایش دیگر تحمیل است؟ تو می‌خواهی به کمال برسی، این‌هم دستورات! تو می‌خواهی به آن فعلیّت برسی، این‌هم آن راهی که برای تو قرار دادیم؛ منتها درست باید رفت، آن‌چنان‌که هست باید